- Ağır felçli bir kadın, beyin sinyallerini konuşma ve yüz ifadelerine çeviren bir teknoloji aracılığıyla dijital avatar kullanarak konuşabildi.
- Yeni geliştirilen teknoloji, beynin konuşma ve yüz hareketlerini kontrol eden bölümündeki elektriksel aktiviteyi tespit etmek için beynin yüzeyine yerleştirilen küçük elektrotları kullanıyor. Bu sinyaller doğrudan dijital bir avatarın konuşmasına ve gülümseme, kaş çatma ya da şaşırma gibi yüz ifadelerine dönüştürülüyor. • Bir sonraki önemli adım, bu teknolojinin kafatasının altına yerleştirilebilecek kablosuz bir versiyonunu yaratmak.
- Bir sonraki önemli adım, bu teknolojinin kafatasının altına yerleştirilebilecek kablosuz bir versiyonunu yaratmak.
Ağır felçli bir kadın, beyin sinyallerini konuşma ve yüz ifadelerine çeviren bir teknoloji aracılığıyla dijital avatar kullanarak konuşabildi.
Bu gelişme, beyin-bilgisayar arayüzlerinin (BCI), felç ve amiyotrofik lateral skleroz (ALS) gibi rahatsızlıklar nedeniyle konuşma yetisini kaybeden insanların yaşamlarını iyileştirmenin eşiğinde olduğumuz sinyalini veriyor.
Şimdiye kadar hastalar, göz takibi veya küçük yüz hareketleri kullanarak kelimeleri hecelemeyi içeren, yavaş konuşma sentezleyicilerine güvenmek zorundaydı. Yeni geliştirilen teknoloji, beynin konuşma ve yüz hareketlerini kontrol eden bölümündeki elektriksel aktiviteyi tespit etmek için beynin yüzeyine yerleştirilen küçük elektrotları kullanıyor. Bu sinyaller doğrudan dijital bir avatarın konuşmasına ve gülümseme, kaş çatma ya da şaşırma gibi yüz ifadelerine dönüştürülüyor.
Kaliforniya Üniversitesi San Francisco’da (UCSF) çalışmaya liderlik eden Prof. Edward Chang, “Amacımız, başkalarıyla konuşmamızın gerçekten en doğal yolu olan tam, somutlaştırılmış bir iletişim yolunu geri getirmektir. Bu gelişmeler bizi bunu hastalar için gerçek bir çözüm haline getirmeye çok daha yaklaştırıyor.” dedi.
47 yaşındaki Ann, 18 yıldan uzun bir süre önce beyin sapı felci geçirdiğinden beri felç. Konuşamıyor ve yazamıyor. Normalde dakikada 14 kelimeye kadar harfleri yavaşça seçmesini sağlayan hareket izleme teknolojisini kullanarak iletişim kuruyor. Avatar teknolojisinin gelecekte danışman olarak çalışmasını sağlayabileceğini umuyor.
Ekip, Ann’ın beyninin yüzeyine, konuşma için kritik olan bir bölgeye 253 elektrottan oluşan kağıt inceliğinde bir dikdörtgen yerleştirdi. Elektrotlar, felç olmasaydı dil, çene, gırtlak ve yüzdeki kasları kontrol edecek olan beyin sinyallerini yakaladı.
İmplantasyondan sonra Ann, farklı cümleleri tekrar tekrar söyleyerek çeşitli konuşma sesleri için benzersiz beyin sinyallerini tespit etmek üzere, sistemin yapay zeka algoritmasını eğitecek ekiple birlikte çalıştı.
Bilgisayar 39 ayırt edici sesi öğrendi ve sinyalleri anlaşılır cümlelere çevirmek için ChatGPT tarzı bir dil modeli kullanıldı. Daha sonra bu model, Ann’ın düğününde yaptığı konuşmanın kaydına dayanarak, Ann’ın rahatsızlığından önceki sesine benzeyecek şekilde kişiselleştirilmiş bir sese sahip bir avatarı kontrol etmek için kullanıldı.
Teknoloji mükemmel değildi, 500’den fazla cümleyi içeren bir test çalışmasında kelimeleri %28 oranında yanlış çözümledi ve doğal konuşmada tipik olarak konuşulan 110-150 kelimeye kıyasla beyin sinyalinden dakikada 78 kelime üretti.
Bununla birlikte, bilim insanları doğruluk, hız ve karmaşıklıktaki son gelişmelerin, teknolojinin artık hastalar için pratik olarak yararlı olma noktasında olduğunu gösterdiğini söyledi.
Araştırmada yer almayan Hollanda’daki Utrecht Üniversitesinden nörobilimci Prof. Nick Ramsey şunları söyledi: “Bu, önceki sonuçlara göre oldukça büyük bir ilerleme. Bir dönüm noktasındayız.”
Bir sonraki önemli adım, bu teknolojinin kafatasının altına yerleştirilebilecek kablosuz bir versiyonunu yaratmak.
UCSF’te nörolojik cerrahi alanında yardımcı doçent olan ve araştırmanın eş yazarı Dr. David Moses, “İnsanlara bu teknolojiyle kendi bilgisayarlarını ve telefonlarını özgürce kontrol etme becerisi kazandırmanın, bağımsızlıkları ve sosyal etkileşimleri üzerinde derin etkileri olacaktır.” diye belirtiyor.
Bulgular Nature dergisinde yayımlandı.
Derleyen: Alp Eren Gümüş
