California Üniversitesi San Diego’dan araştırmacılar, Polinezya’nın en uzak köşelerindeki iki adayı genetik bir bağ ile buluşturdu. 8 Ekim’de Science dergisinin kapağında yer alan çalışma, Hawaiʻi ile Rapa Nui (Paskalya Adası) halklarının incelenen uzak ada nüfusları arasında birbirine en yakın akrabalar olduğunu ortaya koydu. İki adanın atası, Fransız Polinezyası’ndaki Mangareva’dan yola çıkan denizcilere uzanıyor.

1.050 genom Polinezya’yı taradı

Araştırma ekibi, Polinezya genelinden 1.050 kişinin tüm genom dizilimini inceledi. Örnekler Austral, Society, Marquesas ve Tuamotu adalarından, Mangareva’dan, Rapa Nui’den, Yerli Hawaiʻililerden, Samoalılardan ve Tongalılardan geldi. Tüm genom dizilimi, bir insanın DNA’sının neredeyse tamamının okunması anlamına geliyor. Bu sayede ekip, nüfuslar arasındaki en ince genetik farkları ve ortak izleri yakalayabildi.

Matruşka bebeklerini andıran bir desen

Makalenin başlığı, “Darboğazdaki mesaj: Fransız Polinezyası’ndan Rapa Nui’ye ve Hawaiʻi’ye iç içe kurucu etkileri” olarak çevrilebilir. Kurucu etkisi, küçük bir grup yeni bir yere yerleştiğinde gen havuzunun yalnızca bir kısmının taşınması demek. Yazarlar süreci Rus matruşka bebeklerine benzetiyor: Yeni adaya yerleşen her topluluk, geldiği nüfusun genetik çeşitliliğinin daha küçük bir alt kümesini taşıdı. Hawaiʻi ile Paskalya Adası, Polinezya’da bu darboğazdan en çok etkilenen iki nüfus olarak öne çıktı.

Nadir hastalık riskleri için ipucu

UC San Diego, bulguyu insan popülasyon genetiğinde gözlemlenen en güçlü kümülatif kurucu etkilerden biri olarak tanımlıyor. Makalenin sorumlu yazarı ve antropolog Keolu Fox’a göre bir adadan ötekine geçerken gen havuzunun bir alt kümesi seçilmiş oldu ve bu seçim zaman içinde genomları şekillendirdi. Araştırmacılara göre bu örüntü, hastalıkla bağlantılı bazı nadir genetik varyantların belirli ada topluluklarında neden daha yaygın olduğunu açıklayabilir. Bu da gelecekte bölgeye özgü sağlık araştırmalarına yön verebilir.