Lüksemburg, 2020 yılında tüm toplu taşıma araçlarını ücretsiz hâle getiren ilk ülke oldu. Almanya, 9 euro tutarındaki aylık biletin başarılı şekilde denenmesinin ardından hava kirliliği seviyelerini düşürmesi ve yolcu sayısını artırması ile ücretleri kalıcı olarak düşürmeyi düşünen ülkelerden biri. Avustralya’da Melbourne gibi şehirlerde dahi tramvay yolculuklarının ücretsiz olduğu bir bölge var.
UNSW Arts, Design & Architecture bünyesindeki Yapılı Çevre Okulunda kentsel tasarım ve peyzaj mimarlığı alanında öğretim görevlisi olan Dr. Mike Harris, ücretlerin kaldırılmasının şehirler ve vatandaşlar için pek çok faydası olduğunu dile getiriyor.
Dr. Harris, “Fikirlerden biri, arabalarını evde bırakıp daha ekonomik ve çevre dostu toplu taşıma yöntemlerine geçmeleri için araba sahiplerini ikna etmek. Bununla birlikte ücretlerin kaldırılması, artan yaşam maliyetleri konusunda insanlara yardımcı olmanın ve ulaşıma eşit erişimi geliştirmenin bir başka yoludur.” diye belirtiyor.
Ücretsiz Toplu Taşıma
Gerçekte “ücretsiz” toplu taşıma sistemi diye bir şey yok. Sistemin mutlaka bir yerlerden finanse edilmesi gerekiyor. Oysa bu tür sistemler, genellikle yolculardan para toplama dışında başka yollarla da desteklenebiliyor. Dünya genelindeki toplu taşıma sistemlerinin çoğu zaten bir dereceye kadar kamu finansmanı ile karşılanıyor. Yeni Güney Galler’de (NSW) toplu taşıma maliyetinin yaklaşık dörtte biri, ücretlerden karşılanıyor ve vergi mükellefleri geri kalan maliyetleri destekliyor.
Dr. Harris, “Yollardaki tıkanıklık, insanların trafikte zaman kaybetmesi nedeniyle ekonomiye yılda yaklaşık 20 milyar dolara mal oluyor. Bu insanların daha fazlasının toplu taşıma araçlarını kullanması, şehirlerde gerçekleşen aktivitenin artması anlamına geliyor ve bu da bu kayıpları azaltmaya yardımcı oluyor.” diyor.
“Toplu Taşıma Hizmetlerinin İyileştirilmesi Gerekiyor”
Ücretsiz seyahat, herkesin araçlarını garaj bırakmasını mümkün kılmayacak muhakkak fakat yine de bu yolculukların bir kısmını toplu taşıma yolculuklarına dönüştürebilir. Yollardaki araç sayısında marjinal bir azalma bile yine de olumlu bir etki yaratabilir.
Dr. Harris, “Araba kullanmaya gereksinim duyanlar her zaman olacaktır. Ancak bu araçların küçük bir kısmının yoldan çekilmesi bile araç kullanma gereksinimi olanlar için trafik sıkışıklığını hafifletir. Ayrıca bu sistem, bisiklete binmek ve yürümek isteyenler için daha fazla yol alanını aktif ulaşım alt yapısına dönüştürmek için fırsatlar yaratır, bu da tıkanıklığı daha da azaltır.” dedi.
Ücretleri kaldırmak, söz konusu sistemin sadece bir parçası. Sıklık, güvenilirlik ve kapsam düzeyi gibi unsurlar daha fazla insanı arabalardan uzaklaştırmak için büyük önem taşıyor.
Dr. Harris, “Daha fazla yolcuyu çekmek için ücret indirimine, aşırı yığılma ve program aksamaları gibi sorunlardan kaçınmak için de kaliteli hizmetlerin artırılmasına yönelik daha fazla yatırımın sisteme dahil edilmesi gerekiyor.” diye belirtti.
Derleyen: Nazlı Koyuncu
