- Araştırmaya göre, iklim değişikliği toprak ısısının artmasına neden oluyor.
- Topraktaki sıcaklık oranının havaya göre daha hızlı geliştiği araştırma sonucu ortaya çıktı.
- Topraktaki nem oranı zemin üzerindeki sıcaklık oranını etkilemekte. Bitki örtüsü ve iklim çeşidi toprak sıcaklığı üzerinde etki eden diğer faktörler.
- Araştırmacılara göre eğer toprak yüzeyi havadan daha sıcaksa, alt atmosfere fazladan ısı salabilir böylece atmosferik sıcaklığı şiddetlendirebilir.
Dünya ısınıyor. Sadece atmosfer ve okyanuslar değil, toprağın kendisi de ısınıyor. Bu da gezegenin her yerinde toprak ısısına yol açıyor.
Yeni bir araştırmaya göre, insanlar artan hava ve su sıcaklıklarına odaklanırken, ayaklarımızın altındaki sıcak hava dalgası tehdidini hafife alıyoruz.
Araştırmacılar, toprak sıcaklığının insan kaynaklı iklim değişikliği çalışmalarına nispeten daha az dikkat çektiğini söylüyor. Bunun nedeni kısmen ölçümlerdeki karmaşıklığın, yüzeye yakın bölgelerdeki hava sıcaklıklarına kıyasla toprak sıcaklığı hakkında güvenilir veri bulmayı zorlaştırması.
Ancak yeni çalışmada, Almanya’nın farklı bölgelerinden araştırmacıların yer aldığı bir ekip, meteorolojik izleme istasyonları, uzaktan algılama uyduları, ERA5-Land veri re-analiz seti ve Dünya-sistem modellerinden simülasyonlar dahil çeşitli kaynaklardan toprak sıcaklığı verileri topladı.
Ekip, yılın en sıcak haftası içerisinde maksimum günlük sıcaklıkların ortalamasını alarak aşırı sıcaklık yoğunluğunu yakalamayı amaçlayan TX7d endeksini temel aldı.
Bu endeksi toprağın 10 santimetre üst ve yüzeyden 2 metre yüksekliğe kadar olan hava için, 1996 ve 2021 yılları arasındaki sıcaklık verileri kullanılarak Avrupa’daki 118 hava istasyonunda 160 çift hava ve toprak ölçümü yaparak hesapladı.
Araştırmacılar, bu alanların üçte ikisinde, toprak içindeki aşırı sıcaklıklarda, üzerindeki havaya göre daha güçlü bir ısı eğilimi bulduklarını bildiriyorlar.
Helmholtz Çevre Araştırmaları Merkezinde (UFZ) uzaktan algılama araştırmacısı olan çalışmanın yazarı Almudena García-García, “Bu, aşırı sıcakların toprakta havadakinden çok daha hızlı geliştiği anlamına geliyor.” dedi.
Çalışma, bu olgunun Avrupa genelinde bölgesel farklılıklar gösterdiğini, aşırı sıcakların Orta Avrupa’da, yani Almanya, İtalya ve Güney Fransa’da daha hızlı bir şekilde yoğunlaştığını ortaya koydu.
Araştırmaya göre, bu bölgelerde aşırı sıcakların yoğunluğu toprakta yüzeye yakın seviyelerdeki havaya göre on yılda 0,7 santigrat derece daha hızlı artıyor.
Araştırmacılar, günlük maksimum sıcaklığın belirli bir istatistiksel eşiğin üstünde iken ay başına düşen günlerin yüzdesini hesaplayan bir endeks (TX90p) kullanarak toprak ısısı artışı sıklığının yanı sıra yoğunluğunu da incelediler.
Aşırı sıcak günlerin sayısının toprakta havadakinden iki kat daha hızlı arttığını tespit ettiler.
García-García, “Örneğin, şu anda bir aydaki günlerin %10’unda toprakta ve havada yüksek sıcaklık varsa, on yıl sonra günlerin %15’inde havada, %20’sinde ise toprakta yüksek sıcaklıklar olacaktır.” diyor.
Araştırmacılar, iklim değişikliğinin toprak ve hava arasındaki ısı alışverişini etkilemedeki kilit rolü göz önüne alındığında, bunun büyük ölçüde toprak nemine bağlı olduğunu açıklıyor.
Toprak nemi de büyük ölçüde arazi örtüsüne bağlı, bu da insanların arazileri kullanım şekillerinin işleri daha da kötüleştirebileceğine işaret etmekte.
Örneğin, bir ormanda ağaç örtüsü buharlaşma nedeniyle topraktaki nem kaybını azaltmaya yardımcı olurken, ağaçların kökleri toprağın daha derinlerinden su çekebilir. Ancak otlaklar ve tarım alanları gibi açık habitatlarda bitkiler sadece yüzeye yakın seviyelerdeki toprağın nemine erişebilir.
Topraktaki aşırı sıcaklıkların havadaki aşırı sıcaklıkları geride bırakabilmesi, sadece toprakta yaşayan mikroorganizmalar veya onlara bağlı geniş gıda ağları için değil, tüm ekoloji için önemli sonuçlar doğurabilir.
Araştırmacılara göre, eğer toprak yüzeyi havadan daha sıcaksa, alt atmosfere fazladan ısı salabilir böylece atmosferik sıcaklığı şiddetlendirebilir.
UFZ Uzaktan Algılama Bölümü Başkanı Jian Peng, “Toprak sıcaklığı, toprak nemi ve sıcaklığı arasındaki döngüde bir faktör olarak hareket eder ve bu nedenle belirli bölgelerdeki sıcak dönemleri yoğunlaştırabilir. Bu sonuçlar ışığında, esas olarak hava sıcaklıklarına dikkat eden topraktaki aşırı sıcaklık faktörünü ise hafife alan aşırı ısınmanın etkileri üzerine yapılan çalışmaların yeniden değerlendirilmesi gerek.” diyor.
Çalışma Nature Climate Change dergisinde yayımlandı.
Derleyen: Burçin Bağatur
