Kripto paraların sürtünmesiz, sınır ötesi ve düşük düzenlemeye tabi işlemleri, uzun süredir dünyadaki herhangi birine herhangi bir şey için ödeme yapabilme vaadiyle öne çıkıyor. Günümüzde bu “herhangi bir şey” ifadesi, insan ticareti mağdurlarını da kapsıyor: Güneydoğu Asya’daki dolandırıcılık kamplarında zorla çalıştırılan kişiler ve endüstriyel ölçekte yürütülen seks ticareti mağdurları, kripto para üzerinden yapılan işlemlerle alınıp satılıyor; bu işlemler çoğu zaman açık platformlarda ve cezasızlık algısıyla gerçekleştiriliyor.

Bugün yayımlanan yeni bir araştırmada, kripto izleme firması Chainalysis, insan ticaretinde kripto kullanımının 2025 yılında patlayıcı biçimde arttığını ortaya koydu. Araştırmaya göre, blokzincirler üzerinde suç örgütlerinin kullandığı kripto paraların izlenmesi sonucunda, insan ticaretiyle bağlantılı kripto işlemleri bir önceki yıla kıyasla en az yüzde 85 oranında arttı. Şirket, bu işlemlerin toplam hacminin yıllık bazda yüz milyonlarca dolara ulaştığını belirtiyor; ancak ölçümlerin muhafazakâr tahminlere dayandığı ve gerçek ölçeğin daha büyük olabileceği gerekçesiyle kesin bir rakam paylaşılmadı.

Kripto Para, Telegram ve Endüstriyel Ölçekte İnsan Ticareti

Araştırmada tespit edilen insan ticareti operasyonlarının büyük bölümünü, Telegram mesajlaşma uygulamasında ilan veren Çince konuşan suç grupları oluşturuyor. Bu ilanların çoğu, Telegram kanalları üzerinden faaliyet gösteren ve kripto para kabul eden “garanti” (escrow) kara pazarlarında paylaşılıyor. Xinbi Guarantee ve kısa süre önce kapatılan Tudou Guarantee gibi platformlar, kullanıcıların dolandırılmasını önleme iddiasıyla kripto varlıkları emanette tutan sistemler sunuyor. Chainalysis ayrıca bağımsız Telegram kanallarında fuhuş hizmeti satışlarının da tespit edildiğini belirtiyor.

Telegram’daki ilanlar, kolluk kuvvetleri ve diğer iş birliği yapılan kuruluşlardan alınan bilgilerle birlikte analiz edilerek bu operasyonlara ait kripto işlemleri izlendi. İşlemlerin neredeyse tamamı, fiyat dalgalanmalarını önlemek amacıyla ABD dolarına sabitlenen “stablecoin”lerle gerçekleştiriliyor. Bunlar arasında özellikle Tether ve Circle tarafından çıkarılan USDC öne çıkıyor. İnsan ticaretinden elde edilen gelirlerin önemli bir kısmı, Telegram tabanlı garanti pazarlarına geri akıyor; bu pazarlar milyarlarca dolarlık kara para aklama merkezleri olarak işlev görüyor ve kirli kripto karşılığında nakit sağlayan satıcılar barındırıyor.

Myanmar, Kamboçya ve Laos’taki dolandırıcılık kampları, özellikle Güney Asya ve Afrika’dan sahte iş ilanlarıyla kandırılan kişileri zorla çalıştırıyor. Bu kampların yıllık gelirlerinin on milyarlarca dolara ulaştığı ve diğer siber suç türlerini geride bıraktığı belirtiliyor. İnsan hakları grupları, yüz binlerce kişinin bu kamplarda zorla tutulduğunu tahmin ediyor. Ancak Chainalysis’e göre kripto temelli insan ticaretindeki ölçülebilir artışın büyük bölümü seks ticareti operasyonlarından kaynaklanıyor. Çince Telegram ilanlarında saatlik hizmetlerden uzun vadeli “anlaşmalara” ve Makao, Tayvan, Hong Kong gibi bölgelere “uluslararası gönderim” seçeneklerine kadar ayrıntılı tarifler yer alıyor.

Bazı ilanlarda “Lolita” veya “gerçek lise öğrencileri” gibi ifadelerle reşit olmayanların cinsel sömürüsüne işaret eden unsurlar bulunduğu bildiriliyor. Kripto işlemlerinin analizi, ödemelerin bağımsız seks işçilerinden ziyade çok sayıda kadın ve kız çocuğunu kontrol eden yapılara aktığını gösteriyor. İncelenen tipik fuhuş ağlarında işlemlerin yüzde 62’sinin 1.000 ila 10.000 dolar arasında olduğu; uluslararası seks ticareti operasyonlarında ise işlemlerin neredeyse yarısının 10.000 doların üzerinde gerçekleştiği tespit edildi. Bu durum, ölçekli ve organize suç yapılarının varlığına işaret ediyor.

Dolandırıcılık kampları tarafında ise Telegram mesajlarında yeni bir zorla çalıştırılan kişiyi kampa getirenlere 8.888 ila 22.000 dolar arasında ödeme teklif edildiği görüldü. 8 sayısının Çin kültüründe uğurlu kabul edilmesi nedeniyle 8.888 gibi rakamların tercih edildiği değerlendiriliyor. Çince paylaşılan bir ilanda, Kamboçya’daki bir kamp için Çince konuşan çalışanlar talep edilirken hızlı ödeme ve doğrudan kamp içinden operasyon vurgusu yapılıyor.

Daha önce medyaya konuşan bir muhbirin aktardığına göre, bu kamplarda çalışanların pasaportlarına el konuluyor ve Batılı hedeflere yönelik mesaj temelli dolandırıcılık faaliyetlerinde günde 15–16 saat çalıştırılıyor. Bazıları borçlandırma yoluyla, bazıları ise duvarlarla çevrili alanlarda fiilen hapsedilerek tutuluyor; kuralları ihlal eden veya kota tutturamayan kişilere fiziksel şiddet uygulandığı bildiriliyor.

Hem cinsel sömürü hem de dolandırıcılık kamplarında ortak noktalar, Telegram’ın pazar yeri olarak kullanılması ve özellikle Tether gibi stablecoin’lerin ödeme aracı olarak tercih edilmesi. Kaliforniya’nın Santa Clara County bölgesinde eski savcı olan ve Operation Shamrock adlı dolandırıcılıkla mücadele organizasyonunu yöneten Erin West, Telegram’ın ilgili hesapları kapatabileceğini, Tether’in ise merkezi yapısı nedeniyle varlıkları dondurma yetkisine sahip olduğunu belirtiyor.

Tether, konuya ilişkin açıklamasında insan ticareti, zorla çalıştırma ve cinsel sömürüyü güçlü biçimde kınadığını ve USD₮’nin bu tür suçlarda kullanılmasına sıfır tolerans politikası uyguladığını bildirdi. Dünya genelinde 330’dan fazla kolluk kuvvetiyle 2.000’den fazla vakada iş birliği yapıldığını, yaklaşık 4 milyar dolarlık Tether’in dondurulduğunu ve yaklaşık 1 milyar doların varlık iadesi ve mağdur tazmini için yeniden ihraç edildiğini açıkladı. Ayrıca Birleşmiş Milletler programlarıyla iş birliği yürütüldüğü ifade edildi.

Telegram ise insan ticareti ve kara para aklama gibi faaliyetlerin hizmet şartlarına aykırı olduğunu ve tespit edildiğinde içeriklerin kaldırıldığını belirtti. Şirket, Xinbi Guarantee kanallarının ve daha büyük bir kara pazar olan Huione Guarantee’in yasaklandığını açıkladı; ancak bu yapıların daha sonra yeniden ortaya çıktığı bildiriliyor. Telegram, finansal kısıtlamaların sıkı olduğu ülkelerde bazı kanalların para transferi için kullanıldığı gerekçesiyle raporların vaka bazında incelendiğini ve özel yapay zekâ araçlarıyla içerik denetimi yapıldığını ifade etti.

Araştırma ayrıca çocuklara yönelik cinsel istismar materyallerinin (CSAM) kripto para ile satışı konusuna da değiniyor. Toplam işlem hacmi daha küçük olsa da etkileri son derece ağır olan bu alanda işlemlerin yaklaşık yarısının 100 doların altında olduğu belirlendi. Bu durum, söz konusu materyallerin — yapay zekâ üretimi olanlar dâhil — ne kadar ucuz ve erişilebilir hâle geldiğini gösteriyor. “Hurtcore” gibi sadistik çevrimiçi topluluklardan çıkan içeriklerin, kripto karşılığında satılan ticari pazarlara yeniden girdiği ifade ediliyor.

Seks ticareti ve dolandırıcılık kamplarının aksine, CSAM işlemlerinin hâlâ büyük ölçüde Bitcoin ile gerçekleştirildiği; ancak gelirlerin aklanmasında izlenmesi daha zor olan gizlilik odaklı kripto para Monero’nun kullanıldığı belirtiliyor. Birleşik Krallık merkezli Internet Watch Foundation, son beş yılda CSAM satışlarında kripto kullanımının istikrarlı biçimde arttığını gözlemlediğini aktarıyor. Bitcoin’in izlenebilir olmasına rağmen sınır ötesi ödeme kolaylığı sağlaması, kolluk kuvvetleri açısından soruşturmaları karmaşıklaştırıyor.

Chainalysis’e göre, kripto paraların insan ticaretini beslemesi son derece endişe verici olsa da, blokzincirlerin şeffaf yapısı kolluk kuvvetlerine müdahale için yeni imkânlar da sunuyor. Özellikle merkezi stablecoin sistemleri ve Telegram’daki garanti pazarları, müdahale için kritik zayıf noktalar olarak değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, suç ağlarının hızla evrildiğini ve bu nedenle yetkililerin daha hızlı ve daha kapsamlı hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.

Derleyen: Damla Şayan