• Kızıl Gezegen’de potansiyel fosilleşmiş yaşamın ilk ikna edici izlerini buldu.
• Kızıl Gezegen’de eski yaşam izlerine dair ilk ikna edici bulgular, NASA’nın Mars keşif aracı tarafından keşfedildi.
• NASA’nın Mars keşif aracı Perseverance, bu keşif gezegenin eski ortamı hakkında yeni bilgiler sundu.

NASA’nın Perseverance keşif aracı, Mars’ta eski yaşam izlerini araştırırken ilginç bir keşif yaptı. Araç, kimyasal izler taşıyan ve eski mikropların desteklenmiş olabileceğini düşündüren garip, benekli bir kaya buldu.

Keşif aracı, bir zamanlar Mars’ın Jezero Krateri’ne akan eski ve şimdi kurumuş bir nehir olan Neretva Vallis’in kuzey kıyısında bulunan “Chevaya Şelaleleri” adı verilen ok şeklindeki kayayı inceledi. 1 metreye 0,6 metre boyutlarındaki ve adını Büyük Kanyon’daki bir şelaleden alan “Cheyava Şelalesi”, uzun zaman önce Jezero Krateri’ne akan suyun oyduğu, genişliği 400 metre olan eski bir nehir vadisi olan Neretva Vallis’in kuzey ucunda yer alıyor.

Kayayı analiz eden Perseverance, organik bileşiklerle dolu damarlı tortul bir malzeme, suyun hareketine dair kanıtlar ve eski mikroplar tarafından enerji için kullanılmış olabilecek kimyasal reaksiyonlardan kaynaklanan leopar benzeri lekeler buldu.

Perseverance bilim ekibinden ve Avustralya’daki “Queensland Teknoloji Üniversitesi”nde astrobiyolog olan David Flannery, “Bu lekeler büyük bir sürpriz” dedi. “Dünya’da bu tür özellikler genellikle yer altında yaşayan mikropların fosilleşmiş kayıtlarıyla ilişkilidir.”

Perseverance, NASA’nın “2,7 milyar dolarlık Mars 2020 görevi”nde önemli bir rol oynuyor. Mars’a ulaştığından beri, gezginci araç 50 kilometre genişliğindeki Jezero Kraterinde ilerleyerek eski yaşam izlerini araştırıyor ve Dünya’ya dönmek üzere kaya örnekleri topluyor.

Keşif aracı benekli kayayı, Kızıl Gezegen’in bir zamanlar daha sıcak ve nemli olan bir bölgesinde buldu. Bu, eski yaşam izlerinin bu kayalarda fosilleşmiş olabileceğini gösteriyor. Perseverance’ın SHERLOC (Organikler ve Kimyasallar için Raman ve Lüminesans ile Yaşanabilir Ortamları Tarama) aracı, kayanın demir ve fosfat lekeleri içeren kırmızımsı hematit bantlarının yanı sıra karbon bazlı moleküller içerdiğini gösterdi.

Araştırmacılar, kayanın içindeki karbonun eski yaşama ait olup olmadığını ve lekelerin biyolojik süreçlerden mi yoksa biyolojik olmayan süreçlerden mi kaynaklandığını henüz belirleyemediklerini söyledi.

Pasadena’daki Caltech’te Perseverance projesinde bilim adamı olan Ken Farley, “Cheyava Şelalesi, Perseverance tarafından şu ana kadar incelenen en ilginç, karmaşık ve potansiyel olarak önemli kayadır” dedi.

Farley, “Bir yandan, organik materyalin ilk zorlayıcı tespitine, mikrobiyal yaşamın enerji kaynağı olarak kullanabileceği kimyasal reaksiyonların göstergesi olan ayırt edici renkli noktalara ve yaşam için gerekli olan suyun bir zamanlar kayadan geçtiğine dair açık kanıtlara sahibiz. Öte yandan, kayanın tam olarak nasıl oluştuğunu ve çevredeki kayaların ‘Cheyava Şelaleleri’ni ne ölçüde ısıttığını belirleyemedik.”

Cevaplar ne olursa olsun, muhtemelen yakında elde edilemeyecek. Perseverance’ın değerli örneklerini Dünya’ya getirmek için Avrupa Uzay Ajansı (ESA), gezginin kaya ve toprak örneklerini yükleyecek bir roket taşıyan Örnek Alma Aracı’nın kullanılmasını önerdi. Bu roket, örneklerle birlikte yörüngeye geri fırlatılacak.

Derleyen: Dilan Gicgel