Evrenin genişlemesinin gizemli bir “karanlık enerji” tarafından hızlandırıldığı fikri, modern kozmolojinin son çeyrek asırdır üzerine kurulduğu temel varsayımlardan biri. Ancak son aylarda birden fazla araştırma ekibi, süpernova verilerini yeniden analiz ederek bu kanıtların sanıldığı kadar güçlü olmadığını öne sürdü. Tartışma, geçtiğimiz hafta Seul’de düzenlenen bir bilim etkinliğinde doğrudan karşı karşıya geldi.

Pantheon+ Verileri Yeniden Analiz Edildi

Oxford Üniversitesi’nden emeritus profesör Subir Sarkar önderliğinde, Hindistan’daki Tata Temel Araştırmalar Enstitüsü’nden Animesh Sah ve Mohamed Rameez’in de yer aldığı bir ekip, Haziran ayında Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde bir mektup yayımladı. Ekip, 1.700’den fazla Tip Ia süpernovasını içeren Pantheon+ kataloguna, süpernovaların öncül yıldızlarının yaşına göre bir düzeltme uyguladı. Sonuçlara göre bu düzeltme yapıldığında veriler artık ivmeli genişlemeyi desteklemiyor; tam tersine evrenin yavaşlayarak genişlediğine işaret ediyor. Araştırmacılar bunun nedenini, standart mesafe ölçümü olarak kullanılan Tip Ia süpernovaların parlaklığının öncül yıldızın yaşına bağlı olmasına bağlıyor: daha genç yıldızlar daha sönük süpernovalara yol açıyor ve bu fark hesaba katılmazsa mesafeler olduğundan uzak hesaplanıp yapay bir ivmelenme izlenimi doğuyor.

Nobel Ödüllü Schmidt: “Analizin Doğru Olduğunu Düşünmüyorum”

Benzer bir itirazı Kasım 2025’ten bu yana Yonsei Üniversitesi’nden Profesör Lee Young-wook liderliğindeki bir ekip de dile getiriyor; onlar da süpernova ölçümlerindeki gizli bir yaş yanlılığının ivmeli genişleme kanıtını zayıflattığını savunuyor. Tartışma, evrenin hızlanarak genişlediğini 1998’de keşfettiği için 2011 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaşan Brian Schmidt’in, Pazar günü Seul’deki COEX Auditorium’da düzenlenen Nobel Prize Dialogue Seoul 2026 etkinliğinde konuyu doğrudan ele almasıyla alevlendi. Schmidt, net bir dille “Yonsei Üniversitesi ekibinin analizinin doğru olduğunu düşünmüyorum” dedi. Taraflar arasındaki yazılı tartışma da sürüyor: Schmidt ile Nobel ödüllü meslektaşı Adam Riess, Haziran’da “Still Accelerating” (Hâlâ Hızlanıyor) başlıklı bir yanıt makalesi yayımladı; Lee’nin ekibi ise 27 Ağustos’ta “Still Not Accelerating” (Hâlâ Hızlanmıyor) başlıklı makaleyle karşılık verdi. Schmidt yine de tartışmayı olumlu karşıladığını belirtti: “Bilim böyle işler. Bu tür şeylerin olması iyi; sonunda doğru cevabı bilim belirleyecek.”

Sırada Ne Var: Kesin Cevabı Rubin Gözlemevi Verebilir

Bilim camiası tartışmanın kapandığı görüşünde değil. Nobel ödüllü Adam Riess’in de aralarında bulunduğu, Southampton Üniversitesi’nden Phil Wiseman liderliğindeki başka bir ekip, geleneksel düzeltmelerin ev sahibi gökadaların özelliklerine bağlı parlaklık farklarını zaten hesaba kattığını ve ivmeli genişlemeyi destekleyen kanıtların hâlâ sağlam durduğunu savunuyor. Her iki taraf da gözlerini, yüz binlerce yeni süpernova gözlemleyerek tartışmayı kesin biçimde çözebilecek bir projeye çevirmiş durumda: Vera C. Rubin Gözlemevi’nin Uzay ve Zaman Miras Araştırması (LSST). Gözlemevinin toplayacağı devasa veri seti, evrenin gerçekten hızlanarak mı yoksa yavaşlayarak mı genişlediği sorusuna önümüzdeki yıllarda daha net bir yanıt verebilir.