• Guatemala’nın Petén yağmur ormanlarının altında bin yıldan uzun süredir insan eli değmemiş antik şehir, havadan ışık algılama ve menzil belirleme teknolojisi (LiDAR) kullanılarak ortaya çıkarıldı.
• Çalışmayı yürüten arkeolog ekibi; evler, büyük saraylar, tören merkezleri ve piramitler de dahil olmak üzere 61.000’den fazla antik yapının varlığını doğruladı.
• Milattan sonra 650-800 yılları arasında 7 ila 11 milyon insanın bölgede yaşadığı tahmin ediliyor.

Guatemala’nın Petén yağmur ormanlarının altında bin yıldan uzun süredir insan eli değmemiş, fakat en parlak döneminde sofistike, geniş bir imparatorluk kuran milyonlarca Mezoamerikalıya ev sahipliği yapan antik bir şehir yatıyor. Uluslararası arkeologlardan oluşan bir ekip ilk kez havadan ışık algılama ve menzil belirleme teknolojisini (LiDAR) kullanarak ülkenin 2.100 kilometrekarelik ovasında on binlerce antik yapı keşfetti ve haritaladı.

LiDAR ilk kez 2009 yılında bu bölgeye uygulandı. Ancak o dönemde sadece alanların yakın çevresine odaklanılabildi. National Geographic‘in haberine göre Guatemala’daki kâr amacı gütmeyen bilim grubu PACUNAM Vakfı öncülüğündeki arkeologlar bu geniş metropolü ilk kez şubat ayında keşfetti. Altı aydan uzun bir süre sonra çalışmalarını yayımlayan ekip; evler, büyük saraylar, tören merkezleri ve piramitler de dahil olmak üzere 61.000’den fazla antik yapının varlığını doğruladı.

LiDAR, kalın orman örtüsünü delerek yükseklikteki değişiklikleri ortaya çıkarıyor. Araştırmacılar, bu topografik özellikleri, yere ayak basmak zorunda kalmadan insan yapımı duvarlar, yollar ve binalar olarak tanımlayabiliyor. Edinilen bilgilerle yıllarca süren zorlu saha çalışmalarından kaçınarak birkaç dakika içinde üç boyutlu haritalar oluşturulabiliyor.

Ekip üyesi Francisco Estrada-Belli yaptığı açıklamada, “Bir bütün olarak bakıldığında, teraslar ve sulama kanalları, rezervuarlar, surlar ve geçitler, Mayalar tarafından daha önce hayal bile edilemeyen bir ölçekte tüm arazilerin üzerinde yapılan şaşırtıcı miktarda arazi değişikliğini ortaya koyuyor.” dedi.

İncelenen bölgede toplamda 61.000’den fazla antik yapı tespit edildi. Bu miktar, Geç Klasik dönemin zirvesi, milattan sonra 650-800 yılları arasında 7 ila 11 milyon insanın bölgede yaşadığını göstermekte. Nüfus, farklı şehirleşme seviyelerinde eşit olmayan bir şekilde dağılmış ve 2.100 kilometrekareden fazla bir alana yayılmış. Anlaşıldığı kadarıyla bu arazi, yüzlerce yıl boyunca büyük insan topluluklarını beslemek için gereken yoğun tarımsal üretimin sağlanması adına bir takım değişikliğe uğramış.

Konuya parmak basan Maya arkeoloğu Marcello A. Canuto, “Antik Mayaların tarımsal açıdan daha verimli hale getirmek için arazilerini büyük ölçekte dönüştürdükleri artık açıkça görülüyor. Sonuç olarak, bu bölgenin geleneksel olarak düşündüğümüzden çok daha yoğun bir nüfusa sahip olması muhtemel görünüyor.” şeklinde açıklıyor.

Uluslararası ekip ayrıca çeşitli kent merkezlerini birbirine bağlayan kapsamlı geçitlerin ve ağların haritasını çıkardı. Farklı kent merkezlerinin birbirine ne kadar bağlı olduğunu ve kent sakinlerinin savaş durumunda savunmaya ne kadar yatırım yapmaya istekli olduğu vurgulandı.

Her yeni keşifte olduğu gibi yazarlar, bulgularının “yeni sorular doğurduğu, saha çalışması için hedefleri iyileştirdiği, bölgesel çalışmayı ortaya çıkardığı ve Maya arkeolojisini cesur bir araştırma ve keşif çağına taşıdığı” sonucuna vardı.

Çalışma Science dergisinde yayımlandı.

Derleyen: Alp Eren Gümüş