Yeni bir araştırmaya göre rüzgar çiftliklerinden kirliliği önleme gibi sağlığı olumlu etkileyecek faydaların çoğu, beyaz olmayan topluluklara ve düşük gelirli Amerikalılara ulaşmadı.

ABD’nin rüzgâr enerjisi patlaması hesapta şimdiden milyarlarca dolarlık sağlık faydası sağlamıştı. Science Advances dergisinde bugün yayımlanan bir araştırmaya göre bu faydanın büyük bir kısmı tarihsel olarak en fazla hava kirliliğine maruz kalan topluluklara yansımadı. Neyse ki bu durum ABD için çıkmaz sokak değil. Yeni rüzgâr enerjisi projeleri daha stratejik bir şekilde konuşlandırıldığı takdirde durum tersine dönebilir.

Son yirmi yılda rüzgâr enerjisi, 2002 yılında ABD’deki elektrik üretiminin yüzde 0,5’in altındayken bugün neredeyse yüzde 10’una ulaştı. Yeni çalışmaya göre, 2014 yılına gelindiğinde artan rüzgâr enerjisi miktarı hava kalitesini ölçülebilir bir şekilde iyileştirmiş ve ABD genelinde sağlık açısından faydalar sağlamıştı ancak bu faydaların sadece %32’si düşük gelirli topluluklara, %29’u ırksal ve etnik azınlık nüfusuna ulaştı.

Hâl böyleyken Biden yönetimi, temiz enerjiden elde edilen faydaların yüzde 40’ının “marjinalleştirilmiş, yetersiz hizmet alan ve kirlilikten aşırı derecede etkilenen dezavantajlı topluluklara” ulaşmasını sağlama hedefi koydu.

Bu çalışmada “sağlık faydaları” tabiri caizse bir ölüm kalım meselesi. Havanın temizlenmesiyle önlenen ölümlere esasen bir dolar miktarı koyuyorlar. Böylece düzinelerce eyalet tarafından belirlenen yenilenebilir elektrik standartlarının da etkisiyle, 2014 yılı itibariyle rüzgâr enerjisinin sağlığa 2 milyar dolar katkı sağladığı tahmin ediliyor. ABD, 1970 Temiz Hava Yasası’ndan bu yana hava kalitesini iyileştirmiş olsa da hâlâ yapması gereken çok iş var. Nüfusun yaklaşık yüzde 40’ını oluşturan 137 milyondan fazla Amerikalı, Amerikan Akciğer Derneği’nden hava kirliliği konusunda başarısız not alan bölgelerde yaşıyor.

Dahası, bu kirli havayı solumanın getirdiği sağlık riskleri eşit olmayan bir şekilde yayılıyor. Beyaz olmayan insanların birden fazla başarısız hava kirliliği notuna sahip ilçelerde yaşama olasılığı 3,6 kat daha fazla. ABD’deki düşük gelirli topluluklar da daha varlıklı mahallelere kıyasla sürekli olarak daha fazla partikül kirliliğine maruz kalıyor.

Çevre Koruma Ajansı tarafından da finanse edilen yeni çalışma, 2011-2017 yılları arasında ABD’de elektrik üretiminden kaynaklanan partikül ve yer seviyesindeki ozona odaklanıyor. Bu süre zarfında yeni rüzgâr çiftlikleri bazı yerlerde hava kalitesindeki eşitsizlikleri en aza indirmeyi başardı ancak rüzgar enerjisinin büyümesi, diğer yerlerde daha da büyük kirlilik eşitsizliklerine yol açtı.

Araştırma, sağlık açısından en büyük faydayı elde etmek için rüzgâr santrallerinin bilinçli olarak kömür ve gaz santrallerinin yerini alması gerektiğini gösteriyor. Havası en kirli yerlerin -özellikle de beyaz olmayanların ve düşük gelirli hanelerin daha fazla olduğu yerlerin- temizlenmesi için, yeni yenilenebilir enerji projeleri devreye sokulurken bu topluluklara odaklanılması gerekiyor.

Stanford’da doktora sonrası araştırmacı olan ve Massachusetts Institute of Technology’de okurken bu araştırmaya öncülük eden Minghao Qiu, “Keşke sistemle biraz oynayabilseydik… Rüzgâr enerjisinin daha kirletici veya zarar verici santrallerin yerini almasına izin verirsek, bu aslında hava kalitesi sağlık yararlarının daha da yüksek bir boyuta ulaşmasını sağlayabilir.” diyor.

Qiu ve meslektaşları, planlamacıların en çok zarar veren fosil yakıt santrallerini rüzgâr çiftlikleriyle değiştirmeye öncelik vermeleri halinde, 2014 yılında rüzgar enerjisinden elde edilen 2 milyar dolarlık sağlık faydasının dört kattan fazla artarak 8,4 milyar dolara ulaşacağını tespit etti ancak bu faydaların en çok ihtiyacı olan kişilere ulaşmasını sağlamak için daha da hedefe yönelik önlemler alınmalı.

Biden yönetimi temiz enerji hedeflerine ulaşmaya çalışırken bunu akılda tutmak gerekiyor. Qiu, The Verge’e verdiği demeçte, “Çalışmamızın gerçekten vurguladığı bir mesaj, mevcut yönetim tarafından ortaya konan bu tür çevresel adalet hedeflerine gerçekten ulaşmak için bir anlamda çok daha fazla çaba gerektirdiğidir.” diyor.