Bal, doğallığı ve tadı sebebiyle sıkça kullandığımız bir gıda. Ancak bunların yanında balın, binlerce yıl, hatta doğru koşullarda sonsuza kadar bozulmadan saklanma gibi bir özelliği var. Bu ebedi dayanıklılık, arılardan su oranına birçok etkenin birleşimiyle ortaya çıkıyor.
Uzun süre bozulmayan gıdalara örnek ne verilebilir? Pirinç, konserve ürünler veya baharatlar düzgün saklandığında 10 seneye kadar bile bozulmadan tüketilebilirler. Ancak bu gıdaları bozulma noktasında çok geride bırakan ve pek de bu özelliğini bilmediğimiz bir gıda var: Bal.
Bal, insanlık tarihinin en eski ve en ilginç besinlerinden birisi. Olağanüstü tadı ile insan yapımı birçok tatlıyı gölgede bırakan ve sağlık alanındaki kullanımlarıyla da bilinen bu gıdanın çok uzun süreler bozulmama gibi önemli bir özelliği var.
Piramitlerdeki Binlerce Yıllık Bal “Hâlâ Yenebilir”
Arkeologlar, Mısır piramitlerinde bulunan binlerce yıllık balın hâlâ yenilebilir olduğunu ortaya koymuştu. Günümüzde ise araştırmacılar, binlerce yıl dahi değil, doğal balın uygun koşullar altında saklanması sonucu neredeyse “sonsuza kadar bozulmayacağını” söylüyor.
Balın Sonsuz Dayanıklılığının Sırrı Ne?
Balın asla bozulmamasının arkasındaki sır, balın içerisinde hiç denecek kadar az su bulunması. Bozulmayı sağlayan bakteriler ve küfler, bu düşük su oranında tutunamıyor ve üreyemiyor. Ayrıca balın pH değerinin oldukça düşük olması, gıdayı asidik özellikte tutarak mikroorganizmaların gelişmesini zorlaştırıyor.
Arılar işin anahtarı
Bir diğer önemli unsur ise arıların katkısıdır. Bal üretimi sırasında arılar, balın içine glikoz oksidaz adlı bir enzim salgılar. Bu enzim, balda güçlü bir antibakteriyel etki yaratır. Bu doğal koruyucular sayesinde bal, hem sağlık açısından faydalı hâle gelir hem de inanılmaz derecede dayanıklı olur.
Yine de balın ömür boyu dayanabilmesi için uygun şartlar ve doğallık gerekir. Hava almayan kaplarda, serin ve karanlık bir ortamda saklanan doğal bal yüzyıllarca hatta binlerce yıl özelliğini koruyabilir. Nemli ortamlarda ise fermente olup bozulabilir. Bu yüzden saklama koşulları, balın dayanıklılığı kadar önemlidir.
Derleyen: Ömer Kağan Selen
