Okan Köroğlu

Eski gazetelerin o kalın, mürekkepli pazar eklerini hatırlıyor musun? Renkli sayfalar, bir fincan çay ya da kahveyle geçen saatler, “bu hafta ne okuyayım, ne izleyeyim” diye mırıldanırken zamanın nasıl akıp gittiği… Dijitaliyidir.com olarak biz de o ruhu dijital dünyaya taşıyoruz. Bu pazar sana, tam bir pazar sabahı keyfi yaşatacak bir kitap öneriyoruz: Matt Haig’den Gece Yarısı Kütüphanesi.

Yaz tatili yaklaşırken havayolu biletleri ve uçuş maliyetleri, jet yakıtı fiyatlarındaki ani yükseliş nedeniyle baskı altında. Son dönemde Orta Doğu gerilimi, İran'a yönelik saldırılar ve küresel petrol arzındaki aksamalar, jet yakıtı fiyatlarını hızla yukarı taşıdı. Bu artış, havayollarının yakıt maliyetlerini doğrudan etkiliyor ve yaz sezonu için bilet fiyatlarına yansıyacak zam dalgasını tetikliyor.

İran'a yönelik ABD ve İsrail saldırıları (Operation Epic Fury) başladıktan sonra küresel tedarik zincirlerinde ciddi aksamalar yaşanıyor. Özellikle petrol, doğalgaz, tahıl ve kimyasal madde fiyatlarındaki ani yükseliş, market raflarındaki ürünlere kısa sürede yansıyabilir. Enflasyonist baskı, Türkiye'de de hissedilecek; akaryakıt zamları, gıda ve tüketim mallarında artış kaçınılmaz görünüyor.

Yıldızlararası kuyruklu yıldız 3I/ATLAS, Güneş Sistemi'ne girerken bir kez daha şaşırttı. Bilim insanları, kuyruklu yıldızın çekirdeğinde ve kuyruğunda yüksek miktarda alkol (metanol ve etanol) tespit etti. Bu keşif, yıldızlararası nesnelerin kimyasal yapısı ve Güneş Sistemi dışından gelen organik maddelerin kökeni hakkında yeni sorular doğuruyor.

Anthropic, ABD Ticaret Bakanlığı tarafından “Tedarik Zinciri Riski” listesine alındığını açıkladı. Bu atama, şirketin Çin menşeli çipler ve bileşenlere erişimini kısıtlayabilir, operasyonlarını ciddi şekilde aksatabilir ve AI geliştirme hızını yavaşlatabilir; Anthropic, kararın “haksız ve orantısız” olduğunu savunuyor.

Agentic AI, sadece komut bekleyen pasif araçlardan çıkıp kendi başına hedef belirleyen, plan yapan ve karar veren sistemlere evriliyor. Bu dönüşüm Silikon Vadisi'nde “agentic individuals”ı doğurdu: AI ile donanmış bireyler, tek başlarına şirket kuruyor, değer üretiyor ve geleneksel iş yapılarını tehdit ediyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları (Operation Epic Fury) başladıktan sonra Orta Doğu Körfezi'nde GPS ve AIS sinyallerine yönelik jamming ve spoofing saldırıları keskin şekilde arttı. Son 24 saatte 1.100'den fazla gemi etkilendi; gemiler havaalanlarında, nükleer santrallerde veya karada görünüyor, Hormuz Boğazı trafiği neredeyse durma noktasına geldi – bu, savaşın elektronik boyutunun ticari denizciliği nasıl felç ettiğini gösteriyor.

İran'da hükümetin interneti tamamen kesmesiyle gazeteciler, haber yapma ve dünyaya ulaştırma konusunda büyük zorluk yaşıyor. VPN'ler bile çalışmazken gazeteciler uydu telefonları, Starlink, mesajlaşma uygulamaları ve hatta kurye ağları kullanarak bilgi aktarıyor; bu durum, İran'daki olayların dünyaya ulaşmasını engellemeye yönelik sistematik bir çaba olarak değerlendiriliyor.