Sinema tarihinde bazı filmler birkaç hafta içinde çekilirken, bazı yapımların tamamlanması yıllara hatta on yıllara yayıldı. Bunun nedeni her filmde aynı değildi. Kimi yönetmen oyuncuların gerçek zamanlı olarak yaş almasını bekledi, kimi proje finansman sorunları nedeniyle defalarca durdu. Bazı filmler ise teknik zorluklar, yapımcı müdahaleleri veya yönetmenin ölümünün ardından yıllarca tamamlanamadı.

Bu nedenle yapımı yıllar süren filmler için kullanılan süreler her zaman kesintisiz çekim süresini ifade etmiyor. The Fall dört yıla yayılan gerçek bir çekim sürecine sahipken, The Other Side of the Wind için çekimler 1970-1976 arasında gerçekleşti ancak filmin tamamlanıp izleyiciye ulaşması 2018’i buldu. The Man Who Killed Don Quixote ise farklı oyuncular, finansman girişimleri ve iptal edilen prodüksiyonlarla yaklaşık üç on yıla yayılan bir geliştirme sürecinden geçti.

Sinema üretiminde günümüzde yapay zekâ kullanımı bazı süreçleri hızlandırırken, sinema tarihinde tamamlanması yıllar süren projeler de bulunuyor.

İşte yapımı yıllar süren filmler arasında öne çıkan 6 örnek:

The Fall (2006): Dört Yıl ve 24 Ülke

Tarsem Singh’in yönettiği The Fall, yapımı yıllar süren filmler arasında sürecini büyük ölçüde gerçek mekânlara borçlu olan örneklerden biri. Museum of Modern Art’ın film için hazırladığı programa göre yapım dört yıl boyunca 24 ülkede çekildi. Singh projeyi kendi finanse etti ve reklam çekimleri için gittiği ülkelerde filmin sahnelerini de kaydetti.

Film, 1915 yılında Los Angeles’taki bir hastanede tedavi gören küçük Alexandria ile yaralı dublör Roy Walker arasındaki ilişkiyi merkezine alıyor. Roy’un anlattığı fantastik hikâye ilerledikçe film de gerçek dünyadaki çok farklı coğrafyalara taşınıyor. Yapımın geniş mekân çeşitliliği, stüdyo ortamında oluşturulan dijital arka planlar yerine gerçek yapılardan ve doğal alanlardan yararlanılarak elde edildi.

MoMA, The Fall’u Tarsem Singh’in kendi bütçesiyle gerçekleştirdiği ve ticari projelerinin çekimlerini kullanarak ilerlettiği bir tutku projesi olarak tanımlıyor. Los Angeles Times da filmin yaklaşık dört yıllık dönemde 24 ülkede çekildiğini aktarıyor. Böylece filmin uzun üretim süresi bir prodüksiyon krizinden çok, yönetmenin farklı ülkelerde parça parça ilerlettiği çekim yönteminden kaynaklandı.

Boyhood (2014): Oyuncularla Birlikte Geçen 12 Yıl

Richard Linklater’ın Boyhood filmi, uzun yapım süresini filmin anlatısının doğrudan bir parçasına dönüştürdü. Yapım, aynı oyuncu kadrosuyla 12 yıl boyunca çekildi. Başroldeki Ellar Coltrane film başladığında çocukken, çekimler tamamlandığında genç yetişkinliğe ulaşmıştı.

Hikâye, Mason adlı karakterin çocukluğundan üniversite dönemine kadar geçen yılları izliyor. Yönetmen bu değişimi farklı yaşlardaki oyuncular veya yoğun makyaj kullanarak yeniden oluşturmak yerine, oyuncuları yıllar boyunca belirli aralıklarla kamera karşısına aldı. Patricia Arquette, Ethan Hawke ve Lorelei Linklater da aynı süreç boyunca karakterlerine geri döndü.

IFC Center, filmi aynı oyuncu kadrosuyla 12 yıl boyunca çekilen bir büyüme hikâyesi olarak tanımlıyor. Bu yöntem sayesinde oyuncuların yüzleri, bedenleri ve sesleri senaryodaki zaman geçişleriyle birlikte doğal olarak değişti. Yapımı yıllar süren filmler içinde Boyhood’u farklılaştıran nokta, sürenin beklenmedik bir gecikmeden değil, projenin en başından itibaren benimsenen anlatım yönteminden kaynaklanması oldu.

The Thief and the Cobbler (1993): 25 Yıllık Animasyon Süreci

Animatör Richard Williams, The Thief and the Cobbler üzerinde 1968’de çalışmaya başladı. Academy of Motion Picture Arts and Sciences kayıtlarına göre Williams, sonraki 25 yıl boyunca projede farklı animatörlerle çalıştı. Film böylece yapımı yıllar süren filmler arasında el çizimi animasyonun en uzun soluklu örneklerinden biri hâline geldi.

Williams başlangıçta projeyi büyük ölçüde kendi kaynaklarıyla yürüttü. Who Framed Roger Rabbit filmindeki çalışmalarıyla 1988’de iki Oscar kazanmasının ardından dış finansman bulabildi ve proje daha büyük ölçekli bir yapım hâline geldi. Ancak filmin planlanan takvimde tamamlanamaması, yatırımcılarla yaşanan sorunları da beraberinde getirdi.

Academy’nin aktardığına göre yatırımcılar sonunda projeyi Williams’ın kontrolünden aldı ve film başka animatörler tarafından tamamlandı. 1990’larda The Princess and the Cobbler ve Arabian Knight adlarıyla farklı versiyonları gösterime girdi. Williams’ın 1992 tarihli çalışma kopyası ise yıllar sonra yeniden yapılandırıldı ve Academy tarafından 2013’te halka açık olarak gösterildi. Böylece 25 yıllık üretim süreci, filmin yalnızca ne kadar geç tamamlandığını değil, yönetmenin son versiyon üzerindeki kontrolünü nasıl kaybettiğini de belirledi.

The Man Who Killed Don Quixote (2018): Yaklaşık 30 Yıllık Mücadele

Terry Gilliam’ın Miguel de Cervantes’in Don Quijote eserinden yola çıkan film projesi 1990’ların başına kadar uzanıyor. British Film Institute’a göre Gilliam, 1991’den itibaren bu uyarlamayı sinemaya taşımaya çalıştı. Ancak proje finansman değişiklikleri, oyuncu sorunları ve başarısız prodüksiyon girişimleri nedeniyle tekrar tekrar kesintiye uğradı.

En bilinen girişim 2000 yılında başladı. Çekimler sırasında yaşanan ani sel set ekipmanlarına zarar verdi. Kullanılan çekim alanlarından birinin İspanyol Hava Kuvvetlerine ait uçuş güzergâhının altında olduğu anlaşıldı. Don Quijote rolündeki Jean Rochefort’un sağlık sorunları da prodüksiyonun devam etmesini engelledi. Bu yarım kalan süreç daha sonra Lost in La Mancha adlı belgesele konu oldu.

Gilliam sonraki yıllarda projeyi farklı oyuncular ve finansman modelleriyle yeniden başlatmaya çalıştı. Film sonunda Jonathan Pryce ve Adam Driver’ın başrollerinde olduğu versiyonuyla tamamlandı ve 2018’de izleyiciyle buluştu. BFI, yönetmenin filmi tamamlama çabasını yaklaşık 30 yıllık bir mücadele olarak tanımlıyor.

Bu nedenle The Man Who Killed Don Quixote, yapımı yıllar süren filmler arasında tek bir uzun çekimden çok, defalarca dağılıp yeniden kurulan prodüksiyonuyla yer alıyor.

Mad God (2021): 30 Yılı Aşan Stop-Motion Çalışması

Görsel efekt sanatçısı Phil Tippett’in yönettiği Mad God, tamamlanması 30 yılı aşan stop-motion bir yapım. Tippett, Star Wars ve RoboCop gibi yapımlardaki stop-motion ve görsel efekt çalışmalarıyla tanınırken, kendi uzun metraj projesini yıllar boyunca aralıklı olarak geliştirdi.

British Film Institute, Mad God’un tamamlanmasının 30 yıldan uzun sürdüğünü belirtiyor. Projede minyatür setler, kuklalar ve kare kare oluşturulan stop-motion teknikleri kullanıldı. Sürecin bir bölümünde yapım dururken, daha sonraki yıllarda Kickstarter üzerinden sağlanan destek de filmin yeniden ilerlemesine katkı sağladı.

Film, diyalogdan çok görsel anlatı üzerine kurulu karanlık bir dünya sunuyor. Uzun üretim dönemi boyunca farklı setler, modeller ve animasyon sekansları üzerinde çalışıldı. Yapımı yıllar süren filmler arasında Mad God’un süreci, geleneksel bir uzun metraj çekiminden çok, aynı yaratıcı projenin onlarca yıl boyunca yeniden ele alınmasıyla şekillendi. Film 2021’de tamamlanarak festival gösterimlerine başladı.

The Other Side of the Wind (2018): 1970’ten 2018’e Uzanan Yol

Orson Welles, The Other Side of the Wind için çekimlere 1970 yılında başladı. Netflix’in kayıtlarına göre finansal sorunlarla karşılaşan yapımın çekimleri 1976’ya kadar sürdü. Ancak film Welles hayattayken tamamlanamadı ve binden fazla film makarası uzun yıllar Paris’teki bir kasada kaldı.

Projenin tamamlanması onlarca yıl boyunca hukuki, finansal ve teknik sorunlara takıldı. Welles 1985’te hayatını kaybetti. Buna rağmen yapımcılar ve yönetmenin eski çalışma arkadaşları, eldeki görüntülerin kurgulanarak filme dönüştürülmesi için girişimlerini sürdürdü.

Netflix 2017’de filmin küresel haklarını aldığını, tamamlanmasını ve restorasyonunu finanse edeceğini açıkladı. Orijinal prodüksiyonda görev alan Frank Marshall ile Filip Jan Rymsza’nın öncülüğündeki ekip, görüntüleri kurgucu Bob Murawski ve diğer ekip üyeleriyle tamamladı. The Other Side of the Wind 2018’de izleyiciyle buluştu.

İlk çekimlerin başlaması ile filmin yayımlanması arasında 48 yıl bulunuyor. Ancak bu süreyi “48 yıllık çekim” olarak tanımlamak doğru değil; aktif çekimler 1970-1976 arasındaydı. Yapımı yıllar süren filmler arasında bu örneği farklılaştıran nokta, yarım kalan görüntülerin yönetmenin ölümünden onlarca yıl sonra tamamlanarak uzun metraja dönüştürülmesi oldu.

Yapımı Yıllar Süren Filmlerin Süreçleri Neden Farklı?

Bu altı yapımın uzun üretim süreleri aynı koşullardan ortaya çıkmadı. Boyhood’da 12 yıllık çekim takvimi daha proje başlarken planlanan yaratıcı tercihin parçasıydı. The Fall farklı ülkelerde gerçekleştirilen çekimlerle dört yıla yayıldı. The Thief and the Cobbler ile Mad God ise animasyon ve finansman süreçleri nedeniyle onlarca yıllık çalışmalara dönüştü.

The Man Who Killed Don Quixote için sorun, filmin defalarca başlayıp durmasıydı. The Other Side of the Wind ise çekimleri tamamlandıktan sonra finansman, haklar ve kurgu sorunları nedeniyle on yıllarca bekledi. Böylece bir filmin vizyona ulaşmasını geciktiren nedenlerin yalnızca çekim süresinden ibaret olmadığı; finansman, yaratıcı tercihler, teknik üretim, hak sorunları ve yarım kalan projelerin yeniden ele alınması gibi farklı etkenlerden kaynaklanabildiği görülüyor.

Kaynaklar

Museum of Modern Art — The Fall. 2006. Directed by Tarsem Singh Dhandwar

Los Angeles Times — A ‘Fall’ No One Wants to Take

IFC Center — Boyhood

Academy of Motion Picture Arts and Sciences — The Thief and the Cobbler

British Film Institute — The Troubled History of Don Quixote on Film

BFI / Sight and Sound — Terry Gilliam on His Cursed Don Quixote Adaptation

British Film Institute — 10 Great Stop-Motion Animated Films: Mad God

Netflix — The Other Side of the Wind

Netflix — Netflix Acquiring Orson Welles’ The Other Side of the Wind

Derleyen: Gizem Özcan