Çin’in Anhui eyaletindeki Hefei kentinde yürütülen Yanan Plazma Deneysel Süper İletken Tokamak (BEST) projesinde önemli bir eşik geçildi. Tesisin ana kompleksindeki binaların inşaatı tamamlandı ve çalışmalar artık reaktörün kendisinin montajına kaydı. Proje, sıklıkla Çin’in “yapay güneşi” olarak anılıyor.

İnşaat bitti, sıra montajda

Ekim başında yayımlanan video görüntülerine göre ana kompleksin binaları tamamlandı. Reuters’ın video hizmeti üzerinden dağıtılan lisanslı görüntüler, bu aşamanın geride kaldığını gösteriyor. Tayvan merkezli teknoloji sitesi Digitimes ise BEST yerleşkesinin resmen açıldığını ve cihazın önemli parçalarının montajına başlandığını aktardı. Digitimes’a göre program “yeni bir mühendislik aşamasına” girdi. Yani proje artık betonarme ve altyapı işlerinden çok, reaktörün karmaşık bileşenlerinin bir araya getirilmesine odaklanıyor.

“Yapay güneş” ne demek?

Füzyon, hafif atom çekirdeklerinin yüksek sıcaklık ve basınçta birleşerek enerji açığa çıkardığı süreç; Güneş de enerjisini bu yolla üretiyor. Tokamak adı verilen halka biçimli cihazlar, milyonlarca derece sıcaklığa ulaşan plazmayı güçlü manyetik alanlarla hapsederek bu reaksiyonu yeryüzünde kontrollü biçimde sürdürmeyi amaçlıyor. Bu nedenle Çin’deki füzyon cihazları basında “yapay güneş” olarak adlandırılıyor.

Hedef: Füzyonla elektrik üretimi

BEST’in, füzyon enerjisinin elektrik üretiminde kullanılabileceğini göstermeye yönelik ülkenin sonraki girişimi olduğu belirtiliyor. Reaktörün montajının 2027’de tamamlanması planlanıyor. Takvimin tutması hâlinde Çin, füzyon yarışında deneysel cihazlardan, enerji üretimi potansiyelini sınayan daha büyük ölçekli bir sisteme geçmiş olacak. Yine de füzyonun ticari ölçekte elektrik sağlaması için hâlâ ciddi mühendislik ve maliyet engelleri aşılmak zorunda.