Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2 Ekim’de yayımladığı yeni Küresel Sağlık Tahminleri’yle pandemi sonrası toparlanmanın bilançosunu çıkardı. 2000-2023 dönemini kapsayan verilere göre insanlar yeniden Covid öncesi kadar uzun yaşıyor; ancak bu yılların ne kadarının sağlıklı geçtiği ve ölümlerin nedenleri değişiyor.

Yaşam beklentisi 2019 düzeyine yaklaştı

Küresel yaşam beklentisi 2023’te 73,3 yıl olarak ölçüldü. Bu rakam, 2019’da kaydedilen 73,4 yılın yalnızca 0,1 yıl gerisinde. Covid-19 salgınının yarattığı sert düşüşün büyük bölümü telafi edilmiş oldu. Yine de toparlanma her göstergede aynı hızda ilerlemedi; özellikle sağlıklı yaşam süresi daha yavaş iyileşiyor.

Sağlıklı yıllar geride kaldı

Kişinin hastalık ve sakatlık yaşamadan geçirdiği süreyi gösteren sağlıklı yaşam beklentisi 2023’te 62,8 yıla ulaştı. Bu değer, 2019 seviyesinin hâlâ 0,4 yıl altında. DSÖ Veri, Dijital Sağlık, Analitik ve Yapay Zekâ Departmanı Direktörü Dr. Alain Labrique, daha uzun yaşamanın halk sağlığının en büyük başarılarından biri olduğunu belirtti. Labrique’e göre sıradaki hedef, eklenen yılların sağlıklı geçmesini sağlamak ve sağlık sistemlerini değişen nüfus ihtiyaçlarına uyarlamak.

Kronik hastalıkların payı yükseliyor

Veriler, bulaşıcı olmayan hastalıklara (BOH) doğru süren kaymayı da gösteriyor. Diyabet, kalp hastalıkları, demans gibi kronik rahatsızlıkları kapsayan BOH’lar 2023’te dünya genelindeki ölümlerin %74’üne yol açtı; bu oran 2000’de %58’di. Dünyada önde gelen on ölüm nedeninin sekizi bu gruptan geliyor. Kalp-damar hastalıkları ise başlıca ölüm nedeni olmayı sürdürüyor: yalnızca iskemik kalp hastalığı 2023’te yaklaşık 9,5 milyon can kaybına neden oldu. İlk kez, düşük gelirli ülkelerde bulaşıcı hastalıklar tüm ölümlerin yarısından azını oluşturdu; DSÖ bunu küresel epidemiyolojik geçişte yeni bir adım olarak niteliyor.