Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yeni Dünya Sağlık İstatistikleri 2026 raporu, pandeminin açtığı yarayı sayılarla ortaya koydu. Küresel yaşam beklentisi Covid öncesi seviyeye yaklaştı, ancak 2019 düzeyinin hâlâ biraz altında. Rapor, kayıtlardaki eksikliklerin de sağlık politikalarını zorlaştırdığını gösteriyor.

Yaşam Beklentisi Toparlanıyor, Ama Tam Değil

Rapora göre kadınlarda yaşam beklentisi 2023 itibarıyla pandemi öncesi düzeye tamamen geri döndü. Buna karşın toplam yaşam beklentisi ve sağlıklı yaşam beklentisi (kişinin hastalık ve engellilik olmadan yaşayacağı tahmini yıl sayısı) 2019 rakamlarının hafifçe altında kalmaya devam ediyor. Dolayısıyla toparlanma büyük ölçüde tamamlanmış görünse de bütün gruplara eşit yansımış değil. Pandeminin en ağır etkisini yaşayan bölge ise Amerika kıtası oldu.

Resmî Rakamların Çok Üzerinde Bir Kayıp

DSÖ, 2020 ile 2023 arasında yaklaşık 22,1 milyon fazla ölüm yaşandığını tahmin ediyor. Bu sayı, aynı dönemde resmen bildirilen 7 milyon Covid-19 ölümünün yaklaşık üç katı. Fazla ölüm, normal koşullarda beklenen düzeyin üzerindeki toplam ölüm sayısını ifade ediyor ve hem doğrudan virüs kaynaklı hem de sağlık sistemlerindeki aksamalara bağlı kayıpları kapsıyor. Zirve noktası, 10,4 milyon fazla ölümle 2021 yılında görüldü.

Kayıt Sistemlerindeki Boşluk ve 2030 Hedefleri

Raporun dikkat çeken bir başka bulgusu, ölüm kayıtlarındaki eksiklik. 2023’te dünyada tahmini 61 milyon kişi yaşamını yitirdi, ancak bunların yalnızca yaklaşık üçte birinin ölüm nedeni bilgisi kayıtlara girdi. Anlamlı ve ayrıntılı neden verisi bulunan ölümler ise yaklaşık beşte bir düzeyinde kaldı. Bu durum, hangi hastalıklara öncelik verileceğini belirlemeyi zorlaştırıyor. Rapor ayrıca sayısal hedefi olan sağlıkla ilgili Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi göstergelerinin hiçbirinin küresel ölçekte 2030 için yolda olmadığını belirtiyor. Tütün ve alkol kullanımındaki düşüş ise 2010’dan beri istikrarlı biçimde sürüyor.