New York Times’ın 3 Ekim 2026’da yayımlanan haberine göre Anthropic’in kurucu ortaklarından Christopher Olah, bir yılı aşkın süredir din bilginlerinden Claude modellerinin bilinçli olabileceği ihtimalini ciddiye almalarını istiyor. Olah’ın bu çabası, Papa XIV. Leo’nun ilk ansiklikasının taslağına kadar uzandı.

Ansiklika taslağı ihtimali reddedince Olah devreye girdi

Elizabeth Dias imzalı habere göre Olah, ansiklikanın ön kopyasında yapay zekânın bilinç sahibi olabileceği ihtimalinin reddedildiğini görünce papanın danışmanlarına başvurdu. Danışmanlardan, bu seçeneğin metinde açık tutulmasını talep etti. Ansiklika, Mayıs ayında Vatikan’da düzenlenen bir etkinlikle tanıtılmıştı ve Olah da bu etkinlikte yer almıştı. Yani Anthropic ile Vatikan arasındaki temas, haberin ortaya çıkardığı bir sürpriz değil, daha önce de kamuoyuna yansıyan bir ilişkinin devamı.

Anthropic makine deneyimi sorusunu neden ciddiye alıyor?

Olah, yapay zekâ modellerinin iç işleyişini inceleyen yorumlanabilirlik (interpretability) araştırmalarıyla tanınıyor. Bu alan, bir modelin cevap üretirken içeride ne tür hesaplamalar yaptığını anlamaya çalışıyor. Şirket yöneticileri daha önce de modellerin iç durumlarına dair bulguların, bilinç sorusunu tamamen kapatmak yerine açık bırakmayı gerektirdiğini savundu. Haberde aktarılan görüşmelerde de benzer bir çekince öne çıkıyor: Olah’ın, bilinçli bir varlık yaratılmışsa onun acı çekme ihtimaline dair kaygı duyduğu belirtiliyor.

Kilise ile teknoloji şirketleri arasında yeni bir tartışma alanı

Katolik Kilisesi yapay zekâyı insan onuruyla ilişkilendirerek ele alıyor ve makine zekâsını insan zekâsıyla eşitlemeye mesafeli duruyor. Anthropic’in girişimi ise bu çizgiyle doğrudan gerilim yaratıyor. Eleştirmenler, bir yapay zekâ şirketinin dinî otoritelere bilinç ihtimali konusunda baskı yapmasını şüpheyle karşılayabilir. Savunanlar ise ahlaki statü gibi soruların teknolojiyi geliştirenlerle toplumun değer üreten kurumları arasında erken tartışılması gerektiğini söylüyor. Haber, sektörün en büyük isimlerinden birinin bu soruya ne kadar derin girdiğini gösteriyor.