Vancouver merkezli füzyon şirketi General Fusion, Lawson Machine 26 (LM26) adlı gösterim makinesinde plazma elektronlarının sıcaklığını 12 milyon santigrat derecenin üzerine taşıdığını açıkladı. Şirket, bu eşiğe düşük hızlı sıkıştırma yöntemiyle ulaşan ilk kuruluş olduklarını söylüyor. Bulgular henüz bağımsız hakem değerlendirmesinden geçmedi.

Metal duvarla sıkıştırılan plazma

General Fusion, süper iletken mıknatıslara ya da dev lazer sistemlerine dayanmak yerine Manyetize Hedef Füzyonu adlı bir yaklaşım kullanıyor. Bu yöntemde plazma, milisaniyeler boyunca hareket eden bir metal astarın içinde çok küçük bir hacme sıkıştırılıyor. Sıkıştırma plazmayı ısıtıyor. Şirket, 1 keV’yi aşabilen füzyon girişimlerinin sayısının az olduğunu ve bunların hepsinin farklı yöntemler izlediğini belirtiyor.

İki ayrı ölçüm aynı sonucu verdi

Birleşik Krallık Atom Enerjisi Kurumu (UKAEA) ile ortak geliştirilen Thomson saçılması sistemi, tepe sıkıştırmadan hemen önce 1,1 keV, yani yaklaşık 12,6 milyon derece ölçtü. İkinci bir tanılama cihazı olan AXUV ise tepe anında yaklaşık 1,2 keV kaydetti. Plazma metal astarın içinde kaldığı için gözlemlemek zor; bu yüzden ölçüm sistemi başlı başına önemli bir mühendislik başarısı sayılıyor. Sonuçlar, hakem değerlendirmesine gönderilen iki teknik makalede ayrıntılandırıldı.

Sıradaki hedef 10 keV ve Lawson kriteri

Bu aşama, LM26 için belirlenen üç hedeften ilki. Haziranda şirket lityum astarla yaklaşık 0,72 keV’ye ulaştığını duyurmuştu. Şimdi makine, yaklaşık 100 milyon derece anlamına gelen 10 keV hedefi için daha yüksek sıkıştırma oranlarına göre yükseltiliyor. Ardından, net füzyon enerjisi için gereken sıcaklık, yoğunluk ve hapsedilme süresi birleşimini tanımlayan Lawson kriteri hedefleniyor. Şirket bu kriterin 2028 sonuna kadar karşılanmasını, ilk örnek santralin ise 2035 civarında devreye girmesini planlıyor.

Temkinli yaklaşmak gerekiyor

General Fusion daha önce takvimlerini tutturamamıştı; 2023 planlarında LM26’nın 2025’e kadar 10 keV’ye ulaşması öngörülüyordu. Şirketin kendi başvuru belgelerinde de sonuçların bilim topluluğunca doğrulanmayabileceği uyarısı yer alıyor. UKAEA Genel Müdürü Dennis Whyte, sıcak elektronlara ulaşmanın füzyon hapsetme kavramlarını kanıtlamak için gerekli bir adım olduğunu söyledi ve hakem değerlendirmesinin sonucunu beklediklerini belirtti.