“Rusya’nın Google’ı” olarak anılan Yandex, iki gün içinde iki veri merkezinin İHA saldırısıyla hasar gördüğünü açıkladı. Şirket Interfax’a yaptığı açıklamada Kaluga’daki veri merkezi altyapısının bir kısmının zarar gördüğünü ve birkaç modülün tamamen devre dışı kaldığını bildirdi. Bazı hizmetlerde aksama yaşanabileceği uyarısında da bulundu. Veri merkezleri, internet hizmetlerinin çalıştığı binlerce sunucuyu barındıran tesisler. Modül ise bu tesislerin bağımsız çalışan bölümlerinden her biri.

Hedefte süper bilgisayarlar vardı

İlk saldırı 8 Ekim gecesi gerçekleşti. Ryazan bölgesinin Sasovo kasabasındaki Yandex veri merkezinde yangın çıktı. Yaralanan olmadı ama tesis faaliyetlerini tamamen durdurdu. Bu tesisi önemli kılan, içinde barındırdığı donanım. Ryazan’daki merkezde, şirketin yapay zeka modelini geliştirmek için kullandığı üç süper bilgisayardan ikisi bulunuyor. Üçüncü süper bilgisayar “Galushkin” ise Vladimir kentinde. Yandex süper bilgisayarların durumu hakkında henüz bilgi vermedi. Yandex, Rusya’nın önde gelen üretken yapay zeka modellerinden YandexGPT’yi geliştiren şirket.

Şirket, ekipmanın kurtarılıp kurtarılamayacağı konusunda da net değil. Yandex CNBC’ye yaptığı açıklamada hasarın boyutunu hâlâ değerlendirdiğini ve Sasovo’daki ekipmanın onarılabilir olup olmadığını şu aşamada doğrulayamadığını söyledi. Saldırının bir makine fabrikasının arazisine isabet ettiği ve asıl hedefin fabrika mı yoksa veri merkezi mi olduğunun belirsiz olduğu belirtiliyor. Ukrayna saldırı hakkında resmi bir açıklama yapmadı.

Kullanıcılar kesintiyi hissetti, hisseler düştü

Kesintiler tüketici tarafına da yansıdı. Kullanıcıların internet servislerindeki aksamaları bildirdiği Downdetector platformunda Yandex Cloud, Yandex Documents ve Yandex Tables için 1.300’ü aşkın şikâyet kaydedildi. Arama ve taksi gibi temel hizmetler ise çalışmaya devam etti. Borsa da sert tepki verdi: Yandex hisseleri, iki gün içindeki ikinci saldırı haberinin ardından Moskova Borsası’nda yaklaşık yüzde 4 değer kaybetti. Şirket kesintilerin ne kadar süreceğine dair bir takvim de veremiyor. Yandex’e göre altyapının durumu değerlendirilmeye devam ediyor ve ekipmanın yeniden çalışır hale gelmesi için şu aşamada süre vermek çok zor.

Veri merkezleri savaşın yeni hedefi

Saldırılar, iki ülke arasında son haftalarda tırmanan bir hedef değişiminin parçası. Sasovo saldırısı, 2022’deki işgalden bu yana Rus veri altyapısına yönelik doğrulanmış ilk saldırı olarak kayda geçti. Öncesinde Ukrayna tarafındaki veri merkezleri hedef alınmıştı: 23 Eylül’den bu yana en az sekiz şirkete ait veri merkezi hasar gördü ya da yıkıldı. Rusya Savunma Bakanlığı bu tesislerin Ukrayna ordusu için istihbarat verisi işlediğini öne sürmüştü. Kiev’deki bu saldırılar Ukrayna’da yaygın internet kesintilerine yol açtı.

Gelişme, yapay zeka çağında veri merkezlerinin yalnızca ticari değil stratejik altyapı olarak görülmeye başlandığını da gösteriyor. Enerji santralleri ve rafinerilerden sonra, bir ülkenin dijital hizmetlerini ve yapay zeka kapasitesini taşıyan tesisler de artık çatışmanın doğrudan hedefi.

Kaynaklar:
Meduza | The Moscow Times | CNBC | NBC News