Reuters İncelemesi: Çin, Yapay Zekâ Modellerini ABD Modellerini Damıtarak Eğitiyor
Reuters'ın 300'ü aşkın Çin belgesini incelediği araştırma, Çinli şirketlerin OpenAI gibi Amerikan modellerinin yanıtlarını kendi modellerini eğitmek için giderek daha sistemli kullandığını ortaya koydu. Damıtma denen yöntem, ABD'nin çip kısıtlamalarını aşmanın bir yolu olarak görülüyor.

Yapay zekâ yarışında ABD ile Çin arasındaki en tartışmalı başlıklardan biri yeniden gündemde. Reuters’ın özel araştırmasına göre Çinli şirketler ve araştırmacılar, Amerikan yapay zekâ modellerinin ürettiği yanıtları kendi modellerini eğitmek için sistemli biçimde kullanıyor. DeepSeek ve Qwen gibi Çin modellerinin Türkiye’de de geliştiriciler arasında yaygınlaştığı düşünülürse, bu modellerin nasıl bu kadar hızlı geliştiği sorusu herkesi ilgilendiriyor.
Damıtma nedir, Çinli şirketler nasıl kullanıyor?
Reuters, 300’ü aşkın Çin kaynaklı akademik makale, patent, şirket açıklaması, iş ilanı ve resmi belgeyi inceledi. Ortaya çıkan tablo, “damıtma” (distillation) denen yöntemin akademik deney olmaktan çıkıp sanayi ölçeğinde kullanılan bir araca dönüştüğünü gösteriyor. Damıtmada büyük ve güçlü bir model “öğretmen” gibi kullanılıyor: Sorulara verdiği yanıtlar, yazdığı kodlar ve çözdüğü problemler toplanıyor, ardından daha küçük bir “öğrenci” model bu örneklerle eğitiliyor. Belgelere göre Çinli şirketler bu süreci otomatikleştiren yazılımlar geliştiriyor, uzman ekipler de toplanan veriyi yerli modellerin eğitimi için hazırlıyor. Yöntem tek başına yasa dışı değil ve dünyada yaygın olarak kullanılıyor.
Belgelerde OpenAI ve Alibaba örnekleri
Reuters’ın aktardığı örneklerden biri Şanghay Jiao Tong Üniversitesi’nden geliyor. Araştırmacılar Kasım 2024 tarihli bir makalede OpenAI’ın o1 modelinden yaklaşık 5 bin yanıt seçti, bunları GPT-4o mini ile çevirerek 10 bin 750 iki dilli örnek oluşturdu ve Alibaba’nın Qwen2.5-72B modelini bu verilerle ek eğitimden geçirdi. Alibaba araştırmacıları da Nisan 2025’te daha küçük Qwen modelleri için Çince dışındaki eğitim verilerini GPT-4 ve GPT-4o ile ürettiklerini yazdı. Şubat 2026’da Meituan ile ortak bir çalışmada ise kodlama görevleri GPT-4o ile planlandı. Reuters’a konuşan eski bir Alibaba mühendisi, yöntemin cazibesini tek bir pahalı sorgunun birçok tekrarlayan işi görebilmesine bağladı.
Washington ile Pekin arasında yeni gerilim hattı
Reuters’a göre Pekin, şirketlere Amerikan modellerini damıtmalarını doğrudan söylemiyor ancak tekniği teşvik ediyor; sekiz Çin kurumunun Ocak’ta yayımladığı Yapay Zekâ+İmalat politika paketi damıtmanın sanayide kullanılmasını destekliyor. ABD Ticaret Bakanlığı yetkilileri Temmuz’da Çinli düzenleyicileri bazı uygulamaların fikri mülkiyet hırsızlığı sayılabileceği konusunda uyarmıştı. ABD kurumları Eylül’de DeepSeek, Moonshot AI ve Alibaba’nın da aralarında olduğu altı Çinli şirketi “endüstriyel ölçekte kötü niyetli damıtma” ile suçlamıştı. Bir ABD’li yetkili, damıtmayı Çin modellerinin aradaki farkı kapatmasının ana nedeni olarak görüyor. Çinli geliştiricileri tanıyan kaynaklar ise yöntemin mühendislik ve veri alanındaki ilerlemelerin yanında yalnızca bir etken olduğunu savunuyor.
Günde sadece 1 TL'ye abone olarak tüm içeriklerimize sınırsız erişebilir ve bağımsız haberciliğe destek olabilirsiniz! Hemen Abone Ol



