21 Kasım 2026, Cumartesi

Günün Özeti – 21 Kasım

a16z'nin Z Kuşağı tezi, dizüstünde çalışan Inkling 2 Mini, OpenAI'ın damıtma önlemleri, filozof işe alan yapay zekâ şirketleri, MIT'nin kaos modelleri yöntemi, Ay toprağında patates ve katı hal pili patentleri günün özetinde.

Z Kuşağında Dijital Yorgunluk

Z Kuşağı etiketini sorgulayan yeni bir analizden Ay toprağını taklit eden zeminde yetişen patateslere, günün öne çıkan teknoloji ve bilim gelişmeleri bu özette.

a16z: Z Kuşağı tek bir kuşak değil, mikro kültürler bütünü

Risk sermayesi şirketi Andreessen Horowitz (a16z), 20 Kasım’da yayımlanan “There is No Gen Z” başlıklı yazısında “Z Kuşağı” etiketinin pek işe yaramayabileceğini savundu. Moses Sternstein imzalı yazı, Londra merkezli Electric Twin’in dört ülkede 51.929 kişiyle yaptığı ankete dayanıyor. Sternstein’a göre bu gençleri bir kuşaktan çok, çevrim içi alışkanlıklarına göre yön bulan “mikro kültürler” olarak tanımlamak daha doğru. Değerlendirmeye göre bir gencin bilgi tüketim alışkanlıkları, inançlarını milliyetinden ya da desteklediği partiden daha iyi öngörüyor.

Thinking Machines’ten dizüstünde çalışan açık model: Inkling 2 Mini

Thinking Machines Lab, 20 Kasım’da Inkling 2 Mini’yi yayımladı. Şirketin “dizüstü bilgisayarınızda çalışacak kadar küçük” diye tanımladığı açık ağırlıklı model, toplam 26,4 milyar parametreye sahip; bunların 3,4 milyarı her adımda aktif oluyor. Uzman karışımı (mixture-of-experts) yapısındaki model, ağırlıklarının çoğu sıkıştırılmış NVFP4 formatında eğitildiği için yaklaşık 20 GB yer kaplıyor. Apache 2.0 lisansıyla sunulan model metin ve görsel girdileri kabul ediyor, 1 milyon token’a kadar bağlam penceresini destekliyor. Model, 594 milyar parametreli Inkling 2 Small’un ardından geldi.

OpenAI: GPT-6.2 akıl yürütme hırsızlığını büyük ölçüde engelliyor

OpenAI, 20 Kasım’da en yeni modellerinden gizli akıl yürütme bilgisini çıkarmanın artık çok daha zor olduğunu açıkladı. Şirketin iç testlerinde, önceki bir istekteki korumalı akıl yürütmeyi sızdırmaya çalışan saldırılar GPT-6 Astra’da yüzde 54 oranında başarılıyken GPT-6.2 Astra’da bu oran yüzde 0,2’ye indi. Önlemler, düşmanca damıtmayı (bir modelin çıktılarını izinsiz kullanarak güvenlik önlemleri olmayan bir kopya eğitme) hedefliyor. OpenAI’a göre tam düşünce zinciri kayıtları, nihai yanıtta yer almayan bilgileri içerdiği için bu iş için özellikle değerli.

Yapay zekâ şirketleri filozof işe alıyor

Fortune’un 21 Kasım’da yayımladığı habere göre büyük yapay zekâ ve teknoloji şirketlerinde şu anda en az bir düzine akademisyen filozof tam zamanlı çalışıyor. Bu isimlerin ele aldığı başlıca sorulardan biri, yapay zekâ sistemlerinin korunmayı gerektiren bir ahlaki statüye sahip olup olmadığı. Habere göre bu işe alımlar, makinelerin bilinçli olup olamayacağı tartışmasını üniversite seminerlerinden çıkarıp kamuoyu gündemine taşıdı. Konu şimdi akademisyenler, teknoloji yöneticileri, din adamları ve politikacılardan gelen itirazlarla tartışılıyor.

MIT’den hava tahmini modellerini gerçekçi tutan yöntem

MIT araştırmacıları, hava durumu ve türbülans gibi kaotik sistemleri tahmin eden makine öğrenmesi modellerinin fiziksel olarak imkânsız sonuçlar üretmesini engelleyen bir yöntem geliştirdi. Yöntem, enerji kaybını modele katı bir kural olarak yerleştiriyor ve böylece uzun vadeli tahminlerin makul sınırlar içinde kalmasını garanti ediyor. MIT News’in 20 Kasım’da duyurduğu çalışma PNAS dergisinde yayımlandı. Yazarlara göre bu, kaos modelleri için böyle biçimsel bir garanti sunan ilk çalışma. Profesör Themistoklis Sapsis, bu garantinin olmamasının veriye dayalı modeller için hep büyük bir engel olduğunu söylüyor.

Ay toprağını taklit eden zeminde yetişen patatesler Dünya’dakilerle aynı verimi verdi

Oregon Eyalet Üniversitesi araştırmacılarının bu hafta duyurduğu çalışmaya göre, solucan gübresiyle karıştırılmış yapay Ay toprağında yetiştirilen patatesler, Dünya’nın en verimli tarlalarındaki kadar iyi gelişti. Üniversiteye göre yumrular yenmeye uygundu ve besin değerleri de aynıydı. NASA’nın finanse ettiği çalışma npj Microgravity dergisinde yayımlandı. Araştırma, Ay’da kalıcı insan varlığını hedefleyen Artemis programının temel sorularından birine, yani pahalı ikmal görevleri yerine gıdanın Ay’da üretilip üretilemeyeceğine yanıt arıyor.

Katı hal pili patentleri ilk kez lityum-iyonu geride bıraktı

Fikri mülkiyet firması Appleyard Lees’in raporuna göre katı hal pilleri için yapılan ilk patent başvuruları 2024’te yüzde 16 artarak 1.928’den 2.230’a yükseldi ve ilk kez geleneksel lityum-iyon başvurularını geride bıraktı. Lityum-iyon başvuruları ise yaklaşık yüzde 15 azalarak 2.092’ye geriledi; bu, art arda ikinci yıllık düşüş. Rapora göre Güney Kore, katı hal pili alanındaki liderliği Japonya’dan devraldı. Rapor, aynı buluşun farklı ülkelerdeki başvurularını tekrar saymamak için yalnızca ilk başvuruları esas alıyor.

Günde sadece 1 TL'ye abone olarak tüm içeriklerimize sınırsız erişebilir ve bağımsız haberciliğe destek olabilirsiniz! Hemen Abone Ol

Berk Katık
YAZAR Berk Katık

Yazar

İlgili Haberler

Editörün Seçimi →
Ücretsiz üye olunAyda 3 özel içerik, kredi kartı gerekmez
ÜYE OL