Yetkililer, blok zinciri teknolojisinden faydalanmaya yönelik ilginin sinyallerini vermişti. Bu durum, Singapur şehir devletinin elverişli iş ortamında, dijital varlık şirketlerini ve gelişmekte olan yatırımcı topluluklarını cezbetti.
KPMG’ye göre 2021 yılında Singapur’da sektöre yapılan yatırım bir önceki yıla kıyasla on kat artarak 1,48 milyar dolara (1,2 milyar sterlin) ulaştı ve Asya Pasifik toplamının neredeyse yarısını oluşturdu.
Birçoğu Singapur’la bağlantılı olan kripto varlıkları ve şirketlerinin batmasıyla dünya çapında yankılar ve kayıplar oldu.
Önce Terra Luna adlı popüler bir token çöktü ve bu büyük ölçüde istikrarlı olan TerraUSD’nin düşmesine neden oldu.
Birkaç ay sonra, Singapur merkezli kripto hedge fonu Three Arrows iflas başvurusunda bulundu ve kripto borsası Voyager Digital de Three Arrows’u takip etti. Ağustos ayında kripto borç veren Hodlnaut, artan kayıplar dizisindeki bir sonraki isim oldu.
Bu yıl kilit piyasa isimlerinin kapanmasının kripto piyasası kapitalizasyonundan 1,5 trilyon doları sildiği düşünülüyor.
Kasım ayında ise ABD kripto borsası FTX’in likidite sıkışıklığı nedeniyle olağanüstü bir şekilde çökmesiyle milyarlarca dolar kaybedildi. FTX’in kurucusu Sam Bankman-Fried o zamandan beri ABD’li yetkililer tarafından “ABD tarihindeki en büyük finansal dolandırıcılıklardan biri” ile suçlanıyor.
Singapur için FTX’in çöküşü özellikle şok ediciydi. Devlet yatırım fonu Temasek borsaya yatırım yapmış ve birkaç ay içinde 275 milyon dolar pompalamıştı.
Fonun değeri 295 milyar dolardan fazla ve bu nedenle FTX yatırımı kamu serveti portföyünün küçük bir yüzdesini oluşturuyor.
Ancak Singapur’un aynı zamanda maliye bakanı da olan başbakan yardımcısı parlamentoya yaptığı açıklamada kaybın, itibar kaybına yol açtığını söyledi.
Lawrence Wong, “BlackRock ve Sequoia Capital gibi diğer önde gelen küresel kurumsal yatırımcıların da FTX’e yatırım yapmış olması bu zararı hafifletmez.” dedi.
Singapur’un Maliye Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Lawrence Wong
26 yaşındaki Nicole Yap, borsaya yatırım yapmaktan çekinmediğini çünkü çok sayıda büyük şirketin borsayı desteklediğini söylüyor. Yap, yaklaşık 150.000$ kaybetmiş olmasına rağmen sorumluluğun tamamen kullanıcıda olmaması gerektiğini düşünüyor.
Yap, “Düzenlemeye ihtiyacınız var. Hükümet veya Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), ‘bu şirketler iyi, defterlerini gördük’ demeyi planlıyor.” diyor.
“Kriptoda çok fazla dolandırıcılık olması, kriptonun bir dolandırıcılık olduğu anlamına gelmez. Ancak kullanıcıların bunları öğrenebilecekleri bir platform yok. Elimizde sadece sosyal medya ve kripto influencerları var.”
Carol Lim, pandemi sırasında kripto para birimine yatırım yapmaya başladı. 52 yaşındaki Lim, önümüzdeki birkaç yıl içinde emekli olmak için yeterli para kazanmayı umuyordu.
“Hodlnaut’a yatırım yaptım çünkü Singapur Para Otoritesi (MAS) bunu onayladı. Bugünün değeriyle yaklaşık 55.000 dolar kaybettim. Tek umudum bunun bir kısmını geri alabilmek.”
Hodlnaut, Singapur’un merkez bankası tarafından dijital ödeme hizmetleri sunmak üzere prensip onayı verilen bir avuç firmadan biriydi. Borç veren piyasa koşulları nedeniyle para çekme işlemlerini durdurmak zorunda kalınca lisans onayı iptal edildi.
Blockchain analiz firması Chainalysis’in CEO’su ve kurucu ortağı Michael Gronager, “Sorunun özü, düzenleyiciler arasında bazı yanlış anlaşılmaların olmasıdır. İşletmeleri kendi yetki alanlarına çekmek istiyorlar, ancak tüketicilerin güvende olacağı şekilde düzenleme yapmanız gerekiyor,” diyor.
Gronager, tüketicilerin bugünlerde çok küresel olması nedeniyle düzenleyicilerin şirkete yasalar uygulayıp uygulamayacaklarına; örneğin, ülkede faaliyet göstermeleri için bir lisans verip vermeyeceklerine veya perakende yatırımcıların ticaret erişimini kısıtlayıp kısıtlamayacaklarına karar vermeleri gerektiğini söylüyor.
FTX’in Singapur’da faaliyet göstermek için bir lisansı yoktu. Ancak MAS, yerel kullanıcıların denizaşırı hizmet sağlayıcılara erişimini engellemenin mümkün olmadığını söyledi.
Gronager, “Sektörde dolandırıcılık, hızlı para göreceğiz; bu sürpriz değil. Bunu internette de görüyoruz, her türlü geleneksel sektörde de görüyoruz.” diyor.
Singapur, FTX destanından önce bile teknolojinin değişken ve spekülatif olabileceği konusunda uyarıda bulunarak yeni önlemler almaya başlamıştı. Bu yılın başlarında kripto reklamlarını yasakladı ve ada ülkesinde bulunan bir dizi satış noktasını araştırmaya aldı.
Tom Brady ve Gisele Bundchen, birkaç Singapurlu fonla birlikte FTX’in melek yatırımcılarıydı.
Dünyanın en büyük kripto borsası olan Binance, gerekli lisansa sahip olmadan müşteri talep ettiği ve Singapur doları üzerinden işlem yaptığı için yatırımcı uyarı listesine alınmasının ardından geçen yıl Singapur’dan ayrıldı.
Kasım ayında Singapur FinTech Festivali’nde konuşan Armstrong, “Singapur Web3 için bir merkez olmak istiyor ve aynı zamanda ‘perakende ticarete veya kendi kendine barındırılan cüzdanların mevcut olmasına gerçekten izin vermeyeceğiz’ diyor.” dedi.
Singapur hükümeti kripto konusunda hevesli olduğunu ve blok zinciri teknolojisinin iş ve idari tarafına odaklanarak hala bir sanal varlık merkezi olmak istediğini söylüyor.
Ticaret yapmalarına izin verilmeden önce perakende yatırımcılar için bilgi testleri önererek riskleri kontrol altına alma sözü verdi ve bunun perakende odaklı şirketlerin diğer yargı bölgelerine taşınabileceği anlamına gelebileceğini kabul etti.
Wong, “Kripto para platformları dolandırıcılık, sürdürülemez iş modelleri ya da aşırı risk alma nedeniyle çökebilir. FTX çöken ilk kripto para platformu değil, sonuncusu da olmayacak. Kripto para ticareti yapanlar tüm değerlerini kaybetmeye hazır olmalıdır. Hiçbir düzenleme bu riski ortadan kaldıramaz.” dedi.
Derleyen: Onur Bedek
