Nature Medicine dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre Avatar gibi filmlerde karakterlere hayat veren hareket yakalama giysileri, araştırmacıların hareketi bozan hastalıkları başlangıç evresindeyken tespit etmesine yardımcı oluyor.

Ä°nsanların hareket yeteneÄŸini etkileyen hastalıklar ne kadar erken tespit edilirse hasta, uygun destek ve tedaviyi o kadar çabuk alabiliyor. Yeni sistem vücut hareketlerini analiz etmek için yapay zekâ kullanıyor. AraÅŸtırmaya göre söz konusu teknoloji, iki genetik bozukluÄŸun seviyesini en iyi doktorlardan iki kat daha hızlı ölçtü. AraÅŸtırmacılar bu yöntemin klinik deneylerde yeni ilaçların geliÅŸtirilmesi için gereken süreyi yarıya indirebileceÄŸini ve maliyeti büyük ölçüde azaltabileceÄŸini söylüyor. Great Ormond Street Çocuk SaÄŸlığı Enstitüsü’nden Dr. Valeria Ricotti, verdiÄŸi bir demeçte “Sonuçlar karşısında tamamen ÅŸaÅŸkına döndüm. Bu teknolojinin çok çeÅŸitli hastalıkların teÅŸhisi ve yeni ilaçların geliÅŸtirilmesi üzerindeki etkisi kesinlikle çok büyük olabilir.” dedi.  Dr. Ricotti, Imperial College ve University College London’da yeni teknolojiyi geliÅŸtirmek için 10 yılını harcayan bir grup araÅŸtırmacı arasında yer alıyordu.

James’in bileÄŸine, dirseklerine ve dizlerine, Duchenne Musküler Distrofi (1) adı verilen nadir bir genetik bozukluk nedeniyle hareketlerinin nasıl etkilendiÄŸini izlemek için sensörler baÄŸlanmıştır.

Teknoloji, Friedreich Ataksisi (FA) ve Duchenne Musküler Distrofi (DMD) hastaları üzerinde test edildi. AraÅŸtırmacılar, hareketi etkileyen diÄŸer hastalıklardan iyileÅŸen hastaları izlemek için de bunun kullanılabileceÄŸini söylüyor. Bunlar arasında beyin ve sinir sistemi, kalp, akciÄŸerler, kaslar, kemik ve bir dizi psikiyatrik bozukluÄŸu içeren hastalıklar yer alıyor. Bu tür hastalıkların seviyesinin ve olası ilerlemesinin izlenmesi genellikle bir klinikte hastaların bir dizi standartlaÅŸtırılmış hareketi gerçekleÅŸtirme hızının ve doÄŸruluÄŸunun ölçülmesini içeriyor. Bir hastanın hangi destek ve tedaviye ihtiyacı olduÄŸunu belirlemek için hayati önem taşıyan bu deÄŸerlendirme  yıllar alabilir. PerÅŸembe günü yayımlanan iki çalışma, hareket yakalama sisteminin bunu çok daha hızlı ve doÄŸru bir ÅŸekilde yapabileceÄŸini gösteriyor.

Bu teknoloji, film yapımcıları tarafından Avatar filmlerinde aktörlerin hareketlerini yakalayarak ekranda gerçekçi uzaylılar yaratmak amacıyla kullanılan teknolojiden uyarlandı. Fikri ortaya atan bilim insanlarından biri olan Imperial College’dan Prof Aldo Faisal, bunun muazzam bir geliÅŸme olduÄŸunu söyledi. “Yeni yaklaşımımız insanların algılayamadığı ince hareketleri tespit ediyor. Klinik araÅŸtırmaları dönüştürmenin yanı sıra hastalar için teÅŸhis ve izlemeyi iyileÅŸtirme kapasitesine sahip.” dedi.

Dr. Aldo Faisal (sağda) açık havada ve klinik dışındaki günlük durumlarda hareketi takip edebilen sensörler geliştiriyor.

Imperial College’dan bir ekip hareket sensörlü giysileri ilk olarak FA hastaları üzerinde test etti. Yapay zekânın hastalığın on iki ay içinde kötüleÅŸeceÄŸini tahmin edebildiÄŸini, bunun da normalde bir uzmanın harcayacağı sürenin yarısı kadar olduÄŸunu tespit ettiler. Great Ormond Street’teki ayrı bir ekip ise teknolojiyi yaÅŸları beÅŸ ile 18 arasında deÄŸiÅŸen DMD’li 21 erkek çocuk üzerinde test etti. Sistem, bireylerin hareketlerinin altı ay sonra nasıl etkileneceÄŸini bir doktordan çok daha doÄŸru bir ÅŸekilde tahmin etti.

Hareket, bir hastadaki herhangi bir kötüleşmeyi en iyi doktorlardan iki kat daha hızlı değerlendirebilen bir yapay zeka sistemi tarafından kaydediliyor ve analiz ediliyor.

AraÅŸtırmacılar, sistemlerinin çok çeÅŸitli hastalıklar için yeni ilaçları test etmek üzere klinik deneyleri hızlandırmak ve maliyetini düşürmek için kullanılabileceÄŸine inanıyor. Özellikle nadir görülen genetik bozukluklara yönelik yeni ilaç denemelerini daha uygun maliyetli hale getirebilir. UCL Ataksi Merkezi BaÅŸkanı Profesör Paola Giunti ÅŸunları söyledi: “Daha az hastayla daha fazla ilacı daha düşük maliyetle deneyebileceÄŸiz.”

DMD vakasında, yeni bir ilacın etkinliÄŸine iliÅŸkin istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar elde etmek için yaklaşık 18 ay boyunca en az 100 hastaya ihtiyaç duyulmakta. Çalışma, yeni sistem kullanılarak potansiyel olarak altı ay boyunca 15 hasta ile yapılabileceÄŸini gösterdi. Tıbbi AraÅŸtırma Konseyi’nin Londra Tıp Bilimleri Enstitüsünden Profesör Richard Festenstein yaptığı açıklamada geliÅŸtirilmesine yardımcı olduÄŸu takım teknolojisinin ilaç keÅŸif ekonomisini deÄŸiÅŸtirme potansiyeline sahip olduÄŸunu belirtti ve “Bu, ilaç endüstrisini nadir hastalıklara yatırım yapmaya çekecek. AraÅŸtırmamızdan asıl yararlananlar hastalar olacak, çünkü bu teknoloji sayesinde çok daha hızlı bir ÅŸekilde yeni tedaviler bulunabilecek.” ifadelerini kullandı.

AraÅŸtırmacılar halihazırda FA ve DMD için ilaç denemelerinde hareket yakalamanın kullanımı için onay arıyor. Onay alınırsa çalışmalar iki yıl içinde baÅŸlayabilir. Ayrıca araÅŸtırmacıların teknolojinin Parkinson, Alzheimer ve MS’te kullanımı için de veri topladıkları da duyumlar arasında.

Derleyen: Deniz Akbulut