Daha önce Hawaii, İngiltere, İtalya ve Japonya gibi yerlerde örneklerine rastlanan plastik kayaları, Trindade Adalarında da gözlemlendi. Bu bulgu ile beraber insanoğlunun doğaya karşı müdahalesinin sınırları daha da genişlemiş gözüküyor.

Trindade adaları, dünya üzerinde insan müdahalesinden bağımsız kalmış en önemli noktalardan biri. Jeolog Fernanda Avelar Santos bu nedenle adada bulunan plastik atıkların oluşturduğu kayaları görünce olabildiğine şaşırdı. 2019 yılında Santos, nesli tükenmekte olan yeşil kaplumbağaları gözlemlemek için gittiği adada, plastik atıkların oluşturduğu kayaları görünce araştırmalarına bir yenisini eklemiş oldu.

Plastik kayaları analiz eden Santos ve ekibi, örnekleri yeni bir tür jeolojik oluşum olarak tanımladılar. Dünya’da milyarlarca yılda oluşan kayaların artık yeni bir ham maddesi vardı: plastik çöp. Santos AFP’ye verdiği demeçte “İnsanların artık jeolojik bir bileşen olduğunu ve daha önce kaya oluşumu gibi tamamen doğal olan süreçleri etkilediği sonucuna vardık.” dedi.

Santos araştırmasına devam ederken benzer plastik kayaların 2014’ten beri Hawaii, İngiltere, İtalya ve Japonya gibi yerlerde rapor edildiğini buldu. Ancak Santos’un düşündüğü gibi Trindade örneği bize çok daha tehlikeli şeyler söylüyordu. Dünyanın diğer ucunda bir ada olan Trindade, insan müdahalesinden etkilenmesiyle beraber neredeyse insanoğlunun elinin değmediği bir jeolojik saha kalmamıştı.

Santos ve ekibi, kayaların aşındıkça plastik bileşenlerin çözüleceğinden ve doğaya yayılacağından endişe ettiler. Bu, adadaki besin zincirinin bozulması olasılığına işaret.

Plastik kayaların ana ham maddesi balık ağlarıydı. İlaveten okyanus akıntılarının dünyanın dört bir yanından adaya bol miktarda şişe, ev atığı ve diğer plastik çöpleri taşıdığı ortaya çıktı. Santos verdiği demeçte “İnsan müdahaleleri artık o kadar yaygın ki gerçekten doğal olanı sorgulamak gerekiyor.” diye belirtti. O ve ekibi, eylül ayında Marine Pollution Bulletin dergisinde yayımlanan çalışmalarında, Dünya çapında bulunan yeni tür “kayaları” birkaç çeşide ayırdı; tortul kayaçlara benzer “plastiglomeratlar”, kırıntılı kayalara benzer “piroplastikler” ve lav akışının oluşturduğu volkanik kayalara benzer daha önce tanımlanamayan bir tip olan “plastistonlar”.

Derleyen: Özgür Kirici