Mürekkep balıkları ve ahtapotlar, derilerinin rengi ile şeffaflığını akıcı bir şekilde değiştirme konusunda benzersiz bir yeteneğe sahip olan, okyanuslarımızın en büyüleyici yaratıklarından bazıları. Bilim insanları ise bu yeteneği insanlara aktarabilmeyi hedefliyor.
Mürekkep balığı derisi hücreleri laboratuvarda çoğaltılamaz, bu da onları incelemeyi neredeyse imkânsız hâle getirir. Ancak yapılan araştırmada bazı araştırmacılar, zekice bir geçici çözüm buldular; mürekkep balığının kamuflaj yeteneğini öğrenebilmek için bu özelliği doğrudan mürekkep balığı derisi yerine insan hücrelerinde kopyaladılar.
Ekibinin bulgularını Amerikan Kimya Derneği’nin bir toplantısında sunan Alon Gorodetsky, basın açıklamasında, “Mürekkep balığı deri dokularının saydamlığı değiştirme yeteneğinin bazı yönlerini insan hücre kültürlerine aktarabileceğimize dair bir fikrimiz vardı.” dedi.
Gorodetsky, kafadanbacaklıların “ayarlanabilir şeffaflığının” hücre gölgelendirme yöntemi -ışığın ne kadar emildiğini değiştirebilen pigment bazlı renklendirme- ile ışığın mikro yapılardan nasıl saçıldığını etkileyen yapısal renklendirmenin bir kombinasyonu yoluyla işlediğini açıkladı. Gorodetsky, “reflektin” adı verilen proteinler aracılığıyla yapısal renklenmeyi kolaylaştıran deri hücreleri “lökoforlara” odaklandı.
Yansıtıcılar, bir araya toplanarak beyaz görünen ışığı geri yansıtabilen nanopartiküller oluşturur. Işığın az bir saçılma ile geçmesine izin verilerek yüzey şeffaf görünebilir. Daha fazla saçılma ile cilt opak hâle gelir. Araştırmacıların amacı, şeffaflığı kontrol etmek için bu hücrelerdeki reflektini kontrol etmekti. Gorodetsky, “Memeli hücrelerini, ışığın saçılmasını daha iyi kontrol edebileceğimiz geçici reflektin nanoyapıları olarak değil, istikrarlı olacak şekilde tasarlamak istedik.” ifadelerini kullandı.
Bunu test etmek için önce mürekkep balıklarında reflektin oluşturan genler, insan hücrelerine aktarıldı. Güçlendirilmiş insan hücrelerinin reflektini devamlı bir şekilde nasıl üreteceğini bulmak biraz uğraş gerektirse de sonunda kurtuluş tuzda bulundu.
Hücre kültürlerinin ortamına tuz eklendiğinde insan hücrelerindeki reflektin, daha büyük nanopartiküller hâlinde bir araya toplanmaya başladı. Ne kadar çok tuz eklenirse reflektin kümelerinin o kadar büyük olduğu görüldü.
Bu keşfin amacı görünmez insanlar yaratmaya yardımcı olmak değil. Bunun yerine Gorodetsky, bulguların bilim insanlarının mürekkep balığı deri hücrelerini daha iyi görüntülemesine olanak sağlayacağını ve bunun da sıvı pencereler gibi mürekkep balığından esinlenen daha fazla yeniliğe yol açacağını umuyor. Bu gelişmenin savunma alanında kullanılıp kullanılmayacağı ise merak konusu. Derleyen: Nazlıcan Vatansever
