• 24 adet Antarktika notothenioid balığın (buz balığı) genomları sıralandı.
• Genom boyutunun iki katına çıkmış olduğu tespit edildi.
• Bu balıkların, -2°C’ye ulaşabilen su sıcaklıklarında hayatta kalmalarını sağlayan “antifriz proteinleri” geliştirdikleri öğrenildi.

İngiltere, Norveç, Hollanda, İsviçre ve ABD’deki enstitülerden oluşan uluslararası bir ekip, 24 Antarktika buz balığı türünün genomlarını sıraladı.

Nature Communications’da yayımlanan çalışmaları, bu balıkların sıfır derecenin altındaki Güney Okyanusu’nda nasıl hayatta kaldıkları sorusuna cevap buldu.

Notothenioidler, benzersiz bir balık türü grubu olarak bilinir. Antarktika buzunun altındaki soğuk sularda yaşarlar ve kıtanın etrafındaki dairesel bir akıntıyla deniz dünyasının geri kalanından büyük ölçüde izole hâlde yaşamlarını sürdürürler.

Elde edilen yeni genom verileri, ekibin genomdaki daha önce deşifre edilmesi mümkün olmayan karmaşık, tekrarlayan DNA bölgelerinin dizisini belirlemesini sağlayan en son “uzun okuma teknolojileri” kullanılarak üretildi.

Araştırma sonunda soğuğa dayanıklı notothenioidlerin diğer türlerden yaklaşık 10.7 milyon yıl önce ayrıldığı ifade edildi. Birçok yeni tür ise yaklaşık 5 milyon yıl önce hızla evrimleşmeye başladı.

Bu balıklar, hemoglobinlerini – oksijen taşıyan kan proteinlerini- tamamen kaybettikleri bilinen tek omurgalılar olarak bilinir. Kanları beyaz görünür. Bu dikkat çekici bir özellik çünkü hemoglobinler, oksijenin vücutta taşınması için gerekli. Buz balıklarında hemoglobinin kaybolması ancak oksijenin suda çok daha iyi çözünmesi nedeniyle mümkün.

Notothenioid balıklar, okyanusta yaşanılabilirliğin sınırında. Genomlarının geniş bir koleksiyonunu sıralamak, orada hayatta kalmak için nasıl evrimleştiklerine dair bilim insanlarına katkı sağlar ve önemli bir ekosistem anlayışını destekler.

Bu çalışma, genomikteki ilerlemelerin nasıl devrim yarattığına dair harika bir örnek olarak ifade ediliyor.

Derleyen: Tuğba Akkesen