- Bilim insanları, iklim değişikliğinin getirdiği zorluklara dayanabilecek mahsuller geliştirmek için uzayın potansiyelini araştırıyorlar.
- Uzay ortamı, daha geniş bir radyasyon spektrumu ve zorlu koşullar gibi faktörlerle genetik değişiklikleri Dünya’dan daha hızlı tetikleyebilir.
- Bilim insanları, mutasyona uğramış tohumlardan yetiştirilen bitkileri, seçici olarak yetiştirerek daha verimli, üretken ve iklim değişikliğine dayanıklı yeni mahsuller yaratmayı umuyor.
- Uzay araştırmalarının Dünya’daki sürdürülebilirliğe, iklim değişikliğinin hafifletilmesine ve gıda güvenliğine katkıda bulunacağı umut ediliyor.
2022’de Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA) ve BM’nin Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Uluslararası Uzay İstasyonuna (ISS) sorgum ve Arabidopsis tohumları gönderdi. Amaç, kozmik radyasyona ve mikro yer çekimine maruz kalarak tohumlarda genetik mutasyonları tetiklemek ve dayanıklı mahsullerin geliştirilmesine yardımcı olabilecek uygun özellikleri belirlemekti.
Uzay ortamı, genetik değişiklikleri Dünya’dakinden daha hızlı tetikleyebilen daha geniş bir radyasyon spektrumu, mikro yer çekimi ve sıcaklık dalgalanmaları gibi zorlu koşullar sunuyor. Bilim insanları, mutasyona uğramış tohumlardan yetiştirilen bitkileri, seçici olarak yetiştirerek daha iyi verim, üretkenlik ve iklim değişikliği direncine sahip yeni mahsul türleri yaratmayı umuyorlar.
Araştırma amacıyla uzaya tohum göndermek, yeni bir kavram değil. Çin, 1980’lerden beri mahsullerde genetik mutasyonu tetiklemek için uzay radyasyonu kullanıyor. Bu da dev tatlı biber, buğday ve pirinç gibi gelişmiş mahsullerin gelişmesine yol açıyor. Michigan Eyalet Üniversitesi (MSU) şu anda dünya dışı koşulların bitki amino asitleri üzerindeki etkilerini incelerken NASA’daki araştırmacılar, uzun süreli uzay görevleri için Dünya dışında ekinlerin nasıl yetiştirilebileceğini araştırıyorlar.
Tarımsal potansiyeli artırmak için uzay araştırmalarında özel sektör de yer alıyor. StarLab Oasis adlı bir girişim, özellikle kurak bölgelerde mahsulün genetik potansiyelini artırmak için kinoa tohumlarını uzaya göndermeyi planlıyor. Uzay araştırmalarının Dünya’daki sürdürebilirliğe, iklim değişikliğinin hafifletilmesine ve gıda güvenliğine katkıda bulunacağı umut ediliyor. IAEA, uzay tohumu araştırmasından ilk sonuçları bu yılın sonlarında almayı bekliyor.
Derleyen: Merve Nur Sözen
