• Araştırma, iklim değişikliğinin bazı tropikal orman yapraklarının sıcaklık sınırlarını aşabileceğini ve bu durumun ormanların hayatta kalmasını tehdit edebileceğini gösteriyor.
• Bu çalışma, tropikal ormanların iklim değişikliği etkilerine karşı korunması için acil eylem çağrısında bulunuyor.

Dünya’nın akciğerleri olarak bilinen ormanlar, fotosentez yoluyla karbondioksitin emilmesinde ve oksijenin serbest bırakılmasında hayati bir rol oynar. Chapman Üniversitesi’nden Gregory Goldsmith liderliğinde yapılan araştırmada, bazı tropikal orman bitkilerinin iklim değişikliği nedeniyle kritik sıcaklık eşiklerine ulaşabileceğini ortaya koyuyor.

Tropikal ağaçlar, genellikle ortalama 46,7°C’ye kadar etkili bir şekilde fotosentez yapabilir. Ancak sıcaklık toleransı türler arasında ve hatta aynı ağacın yaprakları için farklılık göstebilir. Araştırmada, bazı yaprakların fotosentez için çok yüksek sıcaklıklara ulaşıp ulaşmadığını anlamak için NASA’nın ECOSTRESS uydu verileri ve kuleye monte sensörlerden alınan yer bazlı ölçümleri birleştirildi. Gölge sıcaklıklarının kurak dönemlerde ortalama 34°C civarında zirve yaptığını ve bazı zamanlar yaprakların 40°C’yi aştığı bulundu. Yaprakların yaklaşık %0,01’i, sezonda en az bir kez kritik sıcaklıkları aşıyor ve bu da potansiyel olarak fizyolojik hasara yol açıyor.

Ağaçlar artan sıcaklıklara, yapraklardaki suyun korunmasına yardımcı olan küçük gözenekler olan stomaları kapatarak tepki verebilir. Ancak bu, terleme yoluyla soğuyamadıkları için yaprakları zararlı ısıya maruz bırakabilir. Özellikle kuraklık sırasında toprağın nem seviyeleri kanopi yaprak sıcaklıklarını daha da etkiler. Çalışma, aynı zamanda sıcaklık ve kuraklık verilerini kullanarak gelecek senaryolarını da simüle etti. Belirli koşullar altında üst gölgelik yapraklarının %1,4’üne kadarının fotosentez için fazla ısınabileceğini çalışma öne sürdü. Sıcaklıkların 3,9°C’nin üzerine çıkması durumunda, ki bu en kötü senaryolarda mümkün, ormanların hayatta kalması risk altına girebilir ve bu da önemli karbon ve biyolojik çeşitlilik kayıplarına yol açabilir.

Araştırmacılar bu riskleri azaltmak için harekete geçmek gerektiğinin altını çiziyor. Emisyonları azaltmak ve ormansızlaşmayı önlemek, tropik ormanları korumanın temel stratejileri. Çalışma, bu ekosistemlerin karbon ve su döngülerini düzenleme ve biyolojik çeşitliliği korumadaki kritik rolünün altını çiziyor.

Nature dergisinde yayımlanan araştırma, bu hayati ekosistemleri iklim değişikliğinin potansiyel olarak yıkıcı etkilerinden korumak için bir eylem çağrısı işlevi görüyor. Araştırmacılar, insanlığın hâlâ bu önemli alanların kaderini belirleme gücüne sahip olduğu sonucuna varıyor ve bunları korumak için bilinçli kararlar almanın aciliyetinin altını çiziyor.

Derleyen: Merve Nur Sözen