• Araştırmacılar çıplak köstebek farelerinden, farelere başarılı bir şekilde uzun ömür geni aktarımını yaptı. Bu aktarımla farelerin iyileşmesi ve ömürlerinin uzaması sağlandı.
• Araştırmacılar, yüksek moleküler ağırlıklı hyaluronik asit (HMW-HA) yapımından sorumlu bir geni çıplak köstebek faresinden, farelere başarıyla aktardıklarını bildirdi. Bu sayede farelerin sağlık durumlarında iyileşme ve ortalama yaşam sürelerinde yaklaşık %4,4’lük bir artış sağlandı.
• Bulgular, HMW-HA’nın insanlarda yaşam süresini uzatmak ve enflamasyonla ilişkili hastalıkları azaltmak için nasıl kullanılabileceğini araştırmak için yeni olanaklar sunuyor.

Rochester Üniversitesindeki araştırmacılar, çığır açan bir çalışmayla çıplak köstebek farelerinden, farelere başarılı bir şekilde uzun ömür geni aktardı. Bu aktarımla farelerin iyileşmesi ve ömürlerinin uzaması sağlandı.

Uzun ömürleri ve yaşa bağlı hastalıklara karşı olağanüstü dirençleriyle bilinen çıplak köstebek fareleri uzun zamandır bilim dünyasının ilgisini çekmekte. Rochester araştırmacıları, farelere gelişmiş hücresel onarım ve korumadan sorumlu spesifik bir geni aktararak, yaşlanmanın sırlarını çözmek ve insan ömrünü uzatmak için heyecan verici olanaklar oluşturdular.

Rochester’da biyoloji ve tıp alanında profesör olan Vera Gorbunova, “Çalışmamız, uzun ömürlü memeli türlerinde evrimleşen benzersiz uzun ömür mekanizmalarının diğer memelilerin yaşam sürelerini iyileştirmek için ihraç edilebileceğine dair bir ilkin kanıtı oluyor.” diyor.

Gorbunova, biyoloji profesörü Andrei Seluanov ve meslektaşlarıyla birlikte Nature dergisinde yayımlanan bir çalışmada, yüksek moleküler ağırlıklı hyaluronik asit (HMW-HA) yapımından sorumlu bir geni çıplak köstebek faresinden, farelere başarıyla aktardıklarını bildirdi. Bu sayede farelerin sağlık durumlarında iyileşme ve ortalama yaşam sürelerinde yaklaşık %4,4’lük bir artış sağlandı.

Kanser direnci için benzersiz bir mekanizma

Çıplak köstebek fareleri, fare büyüklüğünde kemirgenler ve kendi boyutlarındaki kemirgenler için olağanüstü uzun ömürlüdürler. 41 yıla kadar yaşayabilirler, bu da benzer büyüklükteki kemirgenlerin yaklaşık on katı niteliğinde. Diğer birçok türün aksine, çıplak köstebek fareleri yaşlandıkça nörodejenerasyon, kardiyovasküler hastalık, artrit ve kanser gibi hastalıklara yakalanmazlar. Gorbunova ve Seluanov, çıplak köstebek farelerinin kendilerini yaşlanmaya ve hastalıklara karşı korumak için kullandıkları benzersiz mekanizmaları anlamak için onlarca yıl araştırma yaptı.

Araştırmacılar daha önce HMW-HA’nın çıplak köstebek farelerinin kansere karşı olağandışı direncinden sorumlu bir mekanizma olduğunu keşfetmişlerdi. Fareler ve insanlarla karşılaştırıldığında, çıplak köstebek farelerinin vücutlarında yaklaşık on kat daha fazla HMW-HA bulunuyor. Araştırmacılar çıplak köstebek farelerinin hücrelerinden HMW-HA’yı çıkardıklarında, hücrelerin tümör oluşturma olasılığı artış gösterdi.

Gorbunova, Seluanov ve meslektaşları, HMW-HA’nın olumlu etkilerinin diğer hayvanlarda da tekrarlanıp tekrarlanamayacağını görmek istediler.

HMW-HA üreten bir genin aktarılması

Ekip, HMW-HA üreten bir proteinin yapımından sorumlu gen olan hyaluronan sentaz 2 geninin, çıplak köstebek faresi versiyonunu üretmek için bir fare modelini genetik olarak değiştirdi. Tüm memeliler hyaluronan sentaz 2 genine sahip olsa da çıplak köstebek fare versiyonu daha güçlü gen ifadesini yönlendirmek için geliştirilmiş gibi görünüyor.

Araştırmacılar, genin çıplak köstebek faresi versiyonuna sahip farelerin hem spontane tümörlere hem de kimyasal olarak indüklenen cilt kanserine karşı daha iyi korunduğunu buldular. Farelerin genel sağlık durumları da iyileşti ve normal farelere kıyasla daha uzun yaşadılar. Genin çıplak köstebek faresi versiyonuna sahip fareler yaşlandıkça, vücutlarının farklı bölgelerinde daha az iltihaplanma görüldü -iltihaplanma yaşlanmanın ayırt edici bir özelliği- ve daha sağlıklı bir bağırsağa sahip oldular.

HMW-HA’nın tam olarak neden bu kadar faydalı etkilere sahip olduğu konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulsa da araştırmacılar bunun HMW-HA’nın bağışıklık sistemini doğrudan düzenleme yeteneğinden kaynaklandığına inanıyor.

Gen insanlar için bir gençlik iksiri mi?

Bulgular, HMW-HA’nın insanlarda yaşam süresini uzatmak ve enflamasyonla ilişkili hastalıkları azaltmak için nasıl kullanılabileceğini araştırmak için yeni olanaklar sunuyor.

Gorbunova, “Çıplak köstebek faresinde HMW-HA’yı keşfetmemizden HMW-HA’nın farelerde sağlığı iyileştirdiğini göstermemize kadar geçen süre 10 yılımızı aldı. Bir sonraki hedefimiz bu faydayı insanlara aktarmak.” diyor.

Bunu iki yolla başarabileceklerine inanıyorlar: HMW-HA’nın bozulmasını yavaşlatarak ya da HMW-HA sentezini artırarak.

Derleyen: Serap Atabey