• Yapılan araştırmaya göre kurşun zehirlenmesi, küresel sağlık üzerinde daha önce düşünülenden çok daha büyük bir etkiye sahip.
• Çalışmaya göre kurşun zehirlenmesi, potansiyel olarak yılda beş milyondan fazla ölüme neden oluyor ve hava kirliliğine benzer bir tehdit oluşturuyor.
• “Uyandırma çağrısı” olarak nitelendirilen çalışmada, toksik metale maruz kalmanın, gelişmekte olan ülkelerdeki küçük çocukların her birinin ortalama yaklaşık 6 IQ puanı kaybetmesine neden olduğu hesaplandı.

Kurşun zehirlenmesinin, özellikle kalp hastalıkları ve küçük çocukların beyin gelişimi ile ilgili olmak üzere bir dizi ciddi sağlık sorununa neden olduğu kanıtlanmış ve bunun sonucunda kurşunlu benzin, dünya çapında yasaklanmıştı. Ancak gıda, toprak, tencere, gübre, kozmetik gibi kaynaklar yoluyla güçlü nörotoksine maruz kalabiliyoruz.

Lancet Planetary Health dergisinde yayımlanan araştırmanın yazarları, araştırmanın zengin ve gelişmekte olan ülkelerde kurşuna maruz kalmanın kalp hastalıklarından kaynaklı ölümler ve çocuklarda IQ kaybı üzerindeki etkisini değerlendiren ilk çalışma olduğunu belirtti.

Araştırmanın başyazarı Bjorn Larsen, hesaplanan rakamı ilk gördüklerinde “rakamı fısıldamaya bile cesaret edemediklerini” çünkü rakamın “çok büyük” olduğunu ifade etti. Çalışma modeli, 2019 yılında 5,5 milyon yetişkinin kurşuna maruz kalma nedeniyle kalp hastalığından öldüğünü ve ölümlerin %90’ının düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleştiğini hesapladı. Buna göre kurşuna maruz kalmak, kalp hastalıklarına sigara ya da kolesterolden daha fazla neden oluyor.

Araştırmada ayrıca 2019 yılında beş yaş altı çocukların kurşun zehirlenmesi nedeniyle küresel çapta toplam 765 milyon IQ puanı kaybettiği ve bu kayıpların %95’inin gelişmekte olan ülkelerde yaşandığı tahmin ediliyor.

Daha önceki araştırmalarda, kurşunun kalp hastalıkları üzerindeki etkisi sadece kan basıncını yükseltmesi açısından ölçülmüştü. Ancak Larsen, yeni çalışmada kurşunun kalpleri etkilediği, felce yol açabilecek arterlerin sertleşmesi gibi birçok başka yolun da incelendiğini ve sonuçta daha yüksek rakamlara ulaşıldığını belirtti.

Söz konusu çalışmaya katılmayan sağlık uzmanı Roy Harrison, sonuçların doğrulanması hâlinde “halk sağlığı açısından büyük önem taşıyacağını ancak şu anda bunun sadece ilginç bir hipotez olduğunu” dile getirdi.

Metal tencere ve tavalarda, seramik tencerelerde, boyalarda, kozmetik ürünlerde ve oyuncaklarda yüksek oranda kurşun tespit edildi. Pure Earth adlı STK’nin başkanı Richard Fuller, “Yoksul ülkelerde, kurşun zehirlenmesinin bu kadar fazla olmasının nedeni budur.” dedi ve ekledi: “Onları zehirleyen, mutfaktaki eşyalar!”

Derleyen: Nazlı Koyuncu