• Nature Climate Change dergisinde yayımlanan rapora göre, insan kaynaklı fosil yakıt emisyonlarının 1,5°C iklim hedefini daha hızlı bir şekilde tehdit ettiği belirtiliyor.
• Bu hızlı artışın ana nedeni, son üç yılda kaydedilen yüksek karbondioksit emisyonları ve fosil yakıtların atmosferdeki etkilerinin daha iyi anlaşılması.
• Analiz, 1,5°C sınırını koruma çabalarının aciliyetini vurguluyor ve karbon emisyonlarının hızla azaltılması gerektiğini gösteriyor. Dünya liderlerinin daha radikal eylemlere geçmeleri gerekiyor.

Nature Climate Change dergisinde yayımlanan yeni bir rapora göre insan kaynaklı fosil yakıt emisyonları, önceden tahmin edilenden daha hızlı bir şekilde önemli bir iklim eşiğini tehdit ediyor. Araştırmacılar, dünyanın 2030’ların ortalarından ziyade 2029 yılına kadar 1,5°C sınırını aşmaya kararlı olabileceğini söylüyor.

Son üç yılda kaydedilen rekor seviyedeki karbondioksit emisyonlarının bu hızlı artışta önemli bir etken olduğu belirtiliyor. Ayrıca, fosil yakıtların atmosferi nasıl etkilediği konusundaki anlayışın daha da geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Temmuz ayında dünya tarihinde kaydedilen en sıcak ayın yaşanmasının ardından, 2023 yılı için sıcaklık artışının, 1,5°C’ye yakın bir seviyede olabileceği tahmin ediliyor. Bu, endişe verici bir durum çünkü bilim insanları, bu sıcaklık seviyesinin uzun süre devam etmesi hâlinde ciddi sorunlara yol açabileceğinden endişeleniyor.

2015 yılında Paris İklim Anlaşması’nın imzalanmasının ardından 1,5°C sınırı, ülke liderleri tarafından taahhüt edilen önemli bir hedef hâline geldi. Bu hedef, küresel ısınmayı 2°C’nin altında tutma taahhüdü ile özellikle gelişmekte olan ülkeler ve küçük ada devletleri için 1,5°C’nin üzerine çıkılması durumunda karşılaşılacak sorunları daha da vurguluyor.

Bilim insanları, bu önemli eşiğe ulaşmak için geriye kalan karbon “bütçesini” hesapladılar. Ancak bu yeni analiz, bu bütçenin daha önce tahmin edilenden daha erken tükenme riskini gösteriyor.

Araştırmacılar, son üç yıldaki verileri değerlendirirken, karbon dışı faktörlerin de rolünü yeniden incelediler. Özellikle, fosil yakıt yanmasından kaynaklanan aerosollerin etkisi üzerinde durdular. Bu aerosoller, hava kirliliğine katkıda bulunmalarına rağmen atmosferi soğutarak iklim için beklenmedik bir olumlu etki yaratırlar. Ancak kentlerdeki hava kalitesini artırmaya yönelik çabalarla aerosollerin sayısının azalması, sıcaklıkların daha hızlı artmasına yol açabiliyor.

Ayrıca araştırmacılar, aerosollerin bu rolünün daha önce düşünüldüğünden daha fazla soğutma etkisi yarattığını belirtiyorlar. Bu nedenle, atmosferdeki aerosol miktarının azalması, 1,5°C sınırına ulaşma çabalarını daha da zorlaştırıyor.

Bu yeni analiz, 1,5°C sınırını koruma çabalarının aciliyetini vurguluyor ve karbon emisyonlarını hızla azaltmanın gerekliliğini gösteriyor. Dünya liderleri, COP28’de bu önemli konuyu ele alırken bu çalışma, 1,5°C hedefini koruma taahhüdünün daha radikal eylemler gerektirdiğini ortaya koyuyor. Bu zorlu hedefe ulaşmak için karbon emisyonlarının 2034’e kadar net sıfıra düşmesi gerekebilir. Ancak, bu hedefe ulaşmak için henüz somut bir yol haritası bulunmuyor.

Bu çalışma, karbon emisyonlarının hızla azaltılmasının önemini vurguluyor ve 1,5°C sınırını koruma çabalarının aciliyetini öne çıkarıyor. 1,5°C sınırını aşmadan kalıcı bir çözüm bulmak için küresel liderlerin daha fazla eyleme geçmesi gerekiyor.

Derleyen: Ayça Ayaz