- Akyuvar sayımı, doktorların bir hastayı olası enfeksiyon açısından değerlendirmek için rutin olarak istedikleri bir parametre. Ancak akyuvar sayım testlerinin sonuçlarına ulaşmak günler sürebiliyor.
- Bu nedenle hastanın bağışıklık sistemi durumunun kritik sinyali olan akyuvar hücresi sayılarının hızla tespit edilebilmesi için “CytoTracker Leukometer” adı verilen bir cihaz tasarlanı.
- Cihaza yapılan deneme testinin sonucu, CytoTracker Leukometer’ın akyuvar sayısı hakkında verdiği verilerin en az %97 oranında doğru olduğunu ve klinik standartları karşıladığını gösterdi.
Bir Rutgers araştırmacısı, yan şirketi aracılığıyla bir kişinin akyuvar hücrelerini tek bir damla kanla hızlı bir şekilde sayan bir cihaz tasarlamak ve test etmek için bir ekibe liderlik etti. Rutgers startup’ı RizLab Health Inc. araştırmacıları tarafından geliştirilen cihazın klinik doğrulaması PLoS One adlı bilim ve tıp dergisinde yayımlandı. Rutgers Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde profesör olan Mehdi Javanmard, Princeton merkezli RizLab Health Inc’in kurucu ortağı ve CEO’su. Javanmard, Rutgers laboratuvarındaki gelişmelere dayanarak bu girişimi başlattı.
Javanmard, “Normalde kan sayımı yapmak için bir doktorun, flebotomistin iğne batırması, önemli miktarda venöz kan alması ve numuneleri test edilmek üzere laboratuarlara göndermesi gerekir. Bu da bazen saatler hatta günler alır. Elde taşınabilen cihazımız hastaya yakın test imkânı sunarken yalnızca küçük bir miktar kan gerektiriyor ve sonuçları dakikalar içinde vererek klinisyenlerin neredeyse anında karar vermesine olanak tanıyor.” dedi.
CytoTracker Leukometer adı verilen cihaz, bir hastanın bağışıklık sistemi durumunun kritik sinyali olan akyuvar hücresi sayılarının tespitine hızlı bir şekilde yardımcı olmak üzere tasarlandı. Akyuvar hücresi sayısının gereğinden düşük ya da yüksek olması bir enfeksiyonun yoğunluğunu, sepsis gibi hayatı tehdit eden durumların varlığını gösterebiliyor veya hastaların kemoterapi ve psikotropik ilaçlara nasıl yanıt verdiğini belirleyebiliyor. Dr. Tanaya Bhowmick liderliğindeki Rutgers Robert Wood Johnson Tıp Fakültesi Pediatrik Klinik Araştırma Merkezi ve Baylor College of Medicine Acil Tıp Bölümünden bir klinik, ekiple iş birliği içinde cihazı, geleneksel bir kan testi tekniği olan laboratuvar tezgâh üstü hematoloji analizörüyle doğrudan karşılaştırılarak test etti. Bulaşıcı hastalıklar doktoru ve makalenin ortak yazarı Bhowmick, “Hızlı test sonuçları tıp alanında devrim yarattı. Akyuvar sayımı, doktorların bir hastayı olası enfeksiyon açısından değerlendirmek için rutin olarak istedikleri bir parametre. Bu bilgiye hızlı bir şekilde sahip olmak, ayakta tedavi ortamında hastaların triyajına yardımcı olabilir.” dedi. Cihaza yapılan testin sonucu, CytoTracker Leukometer’ın akyuvar sayısı hakkında verdiği verilerin en az %97 oranında doğru olduğunu ve klinik standartları karşıladığını gösterdi.
Akyuvar hücresi sayısının düşük olması kişinin enfeksiyona yatkın olduğunu gösterirken yüksek akyuvar hücresi sayısı ise ya bir enfeksiyon olduğu ya da altta yatan tıbbi bir durum olduğu anlamına geliyor. Javanmard, cihaz için birden fazla kullanım alanı öngördüğünü söyledi. Javanmard, acil servise gelen bir hastadaki sepsisin, kan alma ve laboratuvar testi gerektiren mevcut yöntemlere kıyasla cihazda daha hızlı tespit edilebileceğini söyledi. Ayrıca bu cihaz sayesinde doktorlar, kemoterapi gören hastaların akyuvar uyarıcısına ihtiyacı olup olmadığını hızla belirleyebilir.
Cihaz ayrıca psikiyatri hastalarının ilaçlarına devam etmelerini kolaylaştırabilir. Şizofreni gibi hastalıklar için yaygın bir tedavi olan klozapin alan hastalar, sıklıkla nötropeni veya düşük nötrofil seviyeleri yaşıyor. Bu hastaların reçete almadan önce nötrofil seviyeleri için düzenli testlerden geçmeleri gerekiyor. Javanmard, bu durumun çoğu zaman hastaların çok ihtiyaç duydukları tedaviyi almalarını engellediğini söyledi. Javanmard ve öğrencileri Rutgers laboratuvarında, mikroskobik parçacıkları elektrotlar içeren küçük kanallardan geçirerek tespit eden minyatür elektronik sitometrik bir tekniğin yeteneklerini mükemmelleştirmeye çalıştı. Süreç, insanların bir havaalanı güvenlik kapısından geçerken tek tek taranmasına benziyor ancak burada videografi yerine elektrik sinyalleri kullanılıyor.
Javanmard, yakın zamandaki bir ilerlemede, kendisinin ve laboratuvar üyelerinin hücre akışı tekniğini, bir gün salgın hastalıklara yönelik tıbbi yaklaşımlarda devrim yaratabilecek kadar hassas bir test geliştirmek için kullandıklarını söyledi. Javanmard, CytoTracker Leukometer gibi icatlar üretmek için laboratuar bilgilerini pratik sorunlara uygulamaktan heyecan duyduğunu da açıklamalarına ekledi.
Cihaz, şu anda sadece araştırma amaçlı kullanıma uygun. Javanmard’ın açıklamalarına göre cihazın ticarileştirilebilmesi ve klinik uygulamalarda kullanılabilmesi için Gıda ve İlaç İdaresi tarafından onaylanması gerekiyor.
Derleyen: Fatma Ebrar Tuncel
