Kongo’da Bundibugyo Ebola Aşısı Denemesi Başladı: İlk Gönüllü Aşılandı

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğusundaki Bunia kentinde, Bundibugyo türü ebolaya karşı aşı adaylarını test edecek Tumaini çalışması başladı. İlk katılımcı 23 Ekim 2026’da aşılandı. Bu tür için onaylı bir aşı bulunmadığından deneme, süren salgının seyrini etkileyebilecek ilk somut bilimsel adım olarak değerlendiriliyor.

Tumaini Çalışması Nasıl Tasarlandı?

Tumaini, çok sayıda aşı adayının aynı çatı altında paralel olarak denenebildiği, 2. ve 3. aşamayı birleştiren uyarlanabilir bir platform çalışması. Araştırmacılar güvenlik, bağışıklık yanıtı ve koruma düzeyini ölçecek. Aşılama, hastayla temas eden yüksek riskli kişileri halka biçiminde kapsayan “halka aşılama” yöntemiyle yürütülecek. Çalışmanın eş sponsorları Kongo’daki Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsü (INRB) ile Anvers Üniversitesi. Kongo Sağlık Bakanlığı ulusal gözetimi üstlenirken, finansman ve operasyonel destek salgın aşısı girişimi CEPI’den geliyor. Epicentre, Sınır Tanımayan Doktorlar, Dünya Sağlık Örgütü ve Africa CDC de uygulamaya katkı veriyor.

İlk Aday Ervebo, Sırada Moderna ve Oxford Var

Denemeye giren ilk aşı, Merck’in geliştirdiği Ervebo oldu. Ervebo ebolanın Zaire türüne karşı ruhsatlı; Bundibugyo türüne karşı etkisi ise henüz kanıtlanmış değil. Çalışmaya kısa süre içinde CEPI destekli iki Bundibugyo’ya özgü aday daha katılacak: Moderna’nın aşısı ile Oxford Üniversitesi ve Hindistan’daki Serum Institute’un ortak geliştirdiği aşı. Deneme hamile kadınları ve çocukları da kapsıyor; Ervebo için katılım yaşı 1 ve üzeri. Gavi ise üretim hazırlığı için 40 milyon dolara kadar kaynak taahhüt etti.

Salgın Rakamları Neden Alarm Veriyor?

Salgın 15 Mayıs 2026’da ilan edildi ve kayıtlı en büyük Bundibugyo salgını, aynı zamanda tarihin ikinci büyük ebola salgını olarak anılıyor. 21 Ekim itibarıyla Kongo’da 9.552 doğrulanmış vaka ve 4.602 ölüm bildirildi. DSÖ olay için uluslararası düzeyde halk sağlığı acil durumu, Africa CDC ise kıtasal düzeyde halk sağlığı güvenliği acil durumu ilan etti. Deneme başarılı olursa, Bundibugyo’ya karşı aşı etkinliğine dair bugüne kadarki ilk net kanıt ortaya çıkacak.