Azerbaycan’daki Abşeron Yarımadası ve Gobustan Rezervi’nde yapılan arkeolojik keşifler, yaklaşık 2000 M.Ö. tarihlerine dayanan, Hounds and Jackals (Köpekler ve Jackallar) oyun tahtasına çok benzeyen altı antik taş oyması ortaya çıkardı. Bu bulgu, oyunun Mısır kökenli olduğu uzun süredir kabul edilen inancı sorguluyor ve bunun yerine oyunun güneybatı Asya’da ortaya çıkmış olabileceğini öneriyor. Daha önce, Hounds and Jackals’ın bilinen en eski örneği bir Mısır mezarında bulundu; bu da uzmanların oyunun oradan yayıldığını düşünmesine neden oldu.
Araştırmacılar Walter Crist ve Rahman Abdullayev, “Elli Sekiz Delik” olarak bilinen bu masa oyununun yaygın popülaritesinin, sığır çobanları ve zengin elit gibi çeşitli gruplar arasında sosyal bağlar kurmadaki rolünü vurguladığını savunuyor. Oyunun, çobanların kullandığı mağaralardan varlıklı bireylerin mezarlarına kadar çeşitli bağlamlarda bulunması, sosyal sınıfları aşarak antik dünyada kültürel bir bağlayıcı işlevi gördüğünü gösteriyor.
Hounds and Jackals oyunu, 58 deliği ve Hounds and Jackals şeklindeki parçaları ile oyuncuların tüm parçalarını önce bitiş çizgisine ulaştırmaya çalıştığı bir yarış oyunu olarak sınıflandırılıyor. Bugüne kadar çoğunluğu Mısır’da bulunan yaklaşık 70 oyun tahtası keşfedildi; en eski örnek 2064 ile 1952 M.Ö. arasına tarihlendi. Azerbaycan bulguları ise yaklaşık olarak aynı dönemde tarihlendiğinden her iki bölgenin oyunu benzer zamanlarda oynadığını bu durumun da oyunun gerçek kökenleri hakkında soru işaretleri yarattığını gösteriyor.
Crist ve Abdullayev, oyunun farklı kültürler ve sosyal katmanlar arasında etkileşimleri kolaylaştıran bir sosyal yağlayıcı işlevi olduğunu vurguluyor. Oyun tarihinin yayılımının, insan etkileşimindeki önemini pekiştirdiğini ve bu önemin günümüzde de geçerliliğini koruduğunu öne sürülüyor. Böylece, kanıtlar Hounds and Jackals’ı yalnızca bir eğlence aracı olarak değil; tarih boyunca önemli bir sosyal araç olarak gösteriyor.
Derleyen: Eliz Canyurt
