“Patates Kilo Aldırır” Ön Yargısı Çöküyor Mu?

Dünya genelinde en çok tüketilen ancak sıkça yanlış anlaşılan gıdalardan biri olan patates, genellikle yüksek karbonhidrat içeriği nedeniyle eleştirilse de, Pennington Biyomedikal Araştırma Merkezi’nden Beslenme ve Kronik Hastalık Programı Direktörü Doç. Dr. Candida J. Rebello’nun çalışmaları, bu önyargının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Kilo Kontrolünde Yeni Bir Yaklaşım

Doç. Dr. Rebello, obeziteyle birlikte sık görülen Tip 2 diyabetin temel nedenlerinden biri olan insülin direncine odaklanan araştırmasında, patatesin düşük enerji yoğunluğu sayesinde hem kilo kaybını desteklediğini hem de kan şekeri dengesini iyileştirdiğini belirtti.

Patatesle Hazırlanan Diyetle Sekiz Haftada Kayda Değer Kilo Kaybı

Yapılan çalışmada, ana yemek tariflerinde kullanılan et veya balığın %40’ı patatesle değiştirilerek, öğünlerin kalori içeriği azaltıldı. Patatesler, posa oranı artırılacak şekilde haşlanıp soğutularak ve kabuklarıyla pişirildi.

Katılımcılar, sekiz hafta boyunca bu şekilde planlanmış sağlıklı bir diyet uyguladılar. Sonuç olarak, vücut ağırlıklarının ortalama %5,6’sını (yaklaşık 5,8 kg) kaybettiler ve insülin dirençlerinde anlamlı bir iyileşme gözlendi. Üstelik kalori alımı azalmış olsa da, bireyler kendilerini tok hissettiklerini bildirdi.

Hacimli Gıdalar, Sürdürülebilir Diyetler

Rebello, insanların genellikle tükettikleri gıdaların ağırlığına bağlı olarak doyum sağladığını belirterek, düşük enerji yoğunluklu besinlerle doyurucu öğünler hazırlamanın daha sürdürülebilir bir beslenme modeli sunduğunu vurguladı. Bu yaklaşım, bilinçli kalori kısıtlaması yapmadan kilo vermeyi mümkün kılabiliyor.

Patatesle İlgili Mitler Çürütülüyor

Araştırma, patatesin sadece karbonhidrat kaynağı olduğu ve kilo aldırdığı yönündeki yaygın inanışı da sorguluyor. Patates, düşük yağ içeriğine sahip olmasının yanı sıra, özellikle posa ve potasyum açısından zengin. ABD’de toplam sebze tüketiminin %30’unu oluşturan patates, aslında “kamu sağlığı açısından önemli besin öğeleri” sağlayan ekonomik bir seçenek olarak öne çıkıyor.

Soğutulmuş patatesin içinde oluşan “dirençli nişasta”, sindirilemeden bağırsaklardan geçerek kaloriye dönüşmüyor ve uzun süreli tokluk hissi yaratıyor. Bu da patatesin, sanılanın aksine, kilo kontrolünde etkili bir araç olabileceğini gösteriyor.

Araştırmanın Geleceği Ne Vaat Ediyor?

Kilo kaybı genellikle yağ kütlesiyle birlikte kas kütlesinde de azalma anlamına geliyor. Yeni çalışmalar, bu diyet modelinin kas kütlesi ve işlevi üzerindeki etkisini araştırmayı hedefliyor. Çünkü kas sağlığı, hem genel işlevsellik hem de insülin hassasiyeti açısından kritik önemde.

Basit Değişikliklerle Büyük Farklar

Louisiana eyaletinde ve dünyada yaygın olan obezite ve Tip 2 diyabet sorunları karşısında, insanların farkında olmadan kalori alımını azaltabilecekleri, sürdürülebilir diyet stratejileri umut vadediyor. Rebello, “Yalnızca ‘daha az yiyin’ mesajları işe yaramıyor. Bilinçaltı düzeyde çalışan davranış değişiklikleri daha etkili olabilir,” diyerek araştırmasının potansiyelini özetliyor.

Kaynakça:

• Stubbs RJ, Whybrow S. Energy density, diet composition and palatability: influences on overall food energy intake in humans. Physiol Behav 2004; 81(5): 755-64.

• Rebello CJ, Johnson WD, Martin CK, Han H, Chu Y, Bordenave N et al. Instant oatmeal increases satiety and reduces energy intake compared to a ready-to-eat oat based breakfast cereal: A randomized crossover trial. J Am Coll Nutr 2016; 35(1): 41-9.

• Stubbs RJ, Ritz P, Coward WA, Prentice AM. Covert manipulation of the ratio of dietary fat to carbohydrate and energy density: effect on food intake and energy balance in free-living men eating ad libitum. Am J Clin Nutr 1995; 62(2): 330-7.

• Rebello CJ, Beyl R, Greenway FL, Atteberry KC, Hoddy KK, Kirwan JP. Low-Energy Dense Potato- and Bean-Based Diets Reduce Body Weight and Insulin Resistance: A Randomized, Feeding, Equivalence Trial. J Med Food 2022; 25(12): 1155-1163.

• Satija A, Bhupathiraju SN, Spiegelman D, Chiuve SE, Manson JE, Willett W et al. Healthful and Unhealthful Plant-Based Diets and the Risk of Coronary Heart Disease in U.S. Adults. J Am Coll Cardiol 2017; 70(4): 411-422.

• Satija A, Bhupathiraju SN, Rimm EB, Spiegelman D, Chiuve SE, Borgi L et al. Plant-Based Dietary Patterns and Incidence of Type 2 Diabetes in US Men and Women: Results from Three Prospective Cohort Studies. PLoS Med 2016; 13(6): e1002039.

• Schulze MB, Fung TT, Manson JE, Willett WC, Hu FB. Dietary patterns and changes in body weight in women. Obesity (Silver Spring) 2006; 14(8): 1444-53.

• Mozaffarian D, Hao T, Rimm EB, Willett WC, Hu FB. Changes in diet and lifestyle and long-term weight gain in women and men. N Engl J Med 2011; 364(25): 2392-404.

• Muraki I, Rimm EB, Willett WC, Manson JE, Hu FB, Sun Q. Potato Consumption and Risk of Type 2 Diabetes: Results From Three Prospective Cohort Studies. Diabetes Care 2016; 39(3): 376-84.

• USDA. Dietary Guidelines for Americans 2020 -2025. In, 2020
• Storey ML, Anderson PA. Contributions of white vegetables to nutrient intake: NHANES 2009-2010. Adv Nutr 2013; 4(3): 335S-44S.

• Furrer AN, Chegeni M, Ferruzzi MG. Impact of potato processing on nutrients, phytochemicals, and human health. Crit Rev Food Sci Nutr 2018; 58(1): 146-168.

• Hall KD, Farooqi IS, Friedman JM, Klein S, Loos RJF, Mangelsdorf DJ et al. The energy balance model of obesity: beyond calories in, calories out. Am J Clin Nutr 2022; 115(5): 1243-1254.

Derleyen: Eda Azap Öztemel