Folk Kültürü Yeniden Sahnede!

Folk kültürü; müzik, sinema ve dansın ardından şimdi de görsel sanatlarda kendine yer buluyor. İngiltere’nin Gloucestershire bölgesindeki Stroud kasabası, bu yeni dalganın önemli merkezlerinden biri haline gelmiş durumda. Son yıllarda bağımsız sanat galerilerinin sayısının arttığı bu küçük kasaba, Mayıs ayının ilk hafta sonunda Neo Ancients isimli festivalin ikinci edisyonuna ev sahipliği yaptı.

Geleneksel Motiflerle Çağdaş Sanatın Buluşması

Festival; müzik, Morris dansları, film gösterimleri, söyleşiler ve sergilerden oluşan zengin bir programla Britanya folklorunu kutladı. Yerel sanat galerisi Rattle and Brash’ta bir sergi düzenleyen sanat simsarı James Elwes, Neo Ancients’ı sanatçıları daha bütüncül bir ortamda sunmak için bir fırsat olarak görüyor.

“El sanatları, müzik ve performansla iç içe geçtiğinde sanat, neredeyse dini bir işlev üstlenebiliyor,” diyen Elwes, bu festivalin tanınmış sanatçıları bile alışılmış kalıpların dışına çıkmaya teşvik ettiğini belirtiyor:

“Burası Cork Street değil, bir vakıf ya da sanat fuarı da değil. Çamur, toprak ve boyayla iç içe bir alan.”

Doğa, Yeniden Doğuş ve Direniş Temaları

Festival kapsamında düzenlenen Floralia adlı sergi, adını çiçekler ve doğurganlık tanrıçası Flora’ya adanmış antik Roma festivalinden alıyor. Ünlü İngiliz grup Radiohead’in albüm kapaklarını hazırlayan Stanley Donwood’un yeni manzara resimleri de bu sergide yer aldı.

Sanatçı Sue Webster ise hamilelik dönemine ait iki otoportresini sergiledi. 50’li yaşlarının başında anne olan Webster, uzun süredir yaşadığı düşüklerin ardından yaşadığı deneyimi izleyicilerle paylaştı. “Yıllarca bir işbirliğinin içindeydim ve sonunda kendimi yeniden yaratmam gerekti,” diyen sanatçı, otoportrelerinin aynı zamanda oğluyla yaptığı içsel bir iş birliğin yansıması olduğunu söyledi.

Sanat Dünyasında Yeni Bir Dönüşüm Başlıyor

Elwes, çağdaş sanatın giderek daha “pastoral” bir yaklaşıma kaydığını ve bunun da son 20 yılda yaşanan ticarileşmeye bir tepki olduğunu savunuyor. “Artık birçok genç koleksiyoner, sanata sadece bir yatırım aracı olarak değil, bir anlam aracı olarak yaklaşıyor,” diyen Elwes, dijitalleşme sayesinde sanatın daha erişilebilir hale geldiğini ve sanatçılar ile koleksiyonerlerin daha bağımsız hareket edebildiğini vurguluyor.

Ayrıca, maddi sıkıntılar yaşayan birçok galeri ve müze, etkinliklerini mevsimsel döngülere ve ay takvimine göre düzenlemeye başlamış durumda. Elwes bu değişimi, “Yavaş ama anlamlı bir dönüşüm içindeyiz,” sözleriyle özetliyor.

Genç Sanatçılardan Kurumsal Sanata Karşı Tepki

Festivalde konuşan Londralı sanatçı Ben Edge, Britanya Adaları’nın sözlü anlatı gelenekleri üzerine hazırladığı kitabından bahsederken, genç sanatçıların kurumsal sanat dünyasına karşı bir duruş sergilediğini dile getirdi.

“Sanat okullarında halk sanatı yeniden canlanıyor,” diyen Edge, yeni neslin ticari kaygılardan uzak, daha kişisel ve dokunaklı bir sanat arayışında olduğunu ifade etti.

Halk Kültürüyle Kapitalizme Tepki

Stroud’da Sacred Thing adıyla geçici sergiler düzenleyen Barnie Page ise Neo Ancients kapsamında Legion Projects ile birlikte bir sergi daha organize etti. Stroud Mezarlığı’ndaki bir şapelde yer alan bu sergide, Emma Thistlethwaite’in çiçek temalı çalışmaları ve Matthew Robert Hughes’un heykelleri yer aldı.

Page, halk kültürüne duyulan bu yeni ilginin ardında kapitalist sistemin çözümler üretmedeki yetersizliğine duyulan tepkinin yattığını savunuyor. Modern toplumun giderek feodal bir yapıya büründüğünü belirten Page, “Halk kültürü; direniş hikâyeleri, ritüeller ve doğayla yeniden bağ kurmamızı sağlayan geleneklerle ruhsal bir kaçış alanı sunuyor,” diyor.

Yeni Sahipler, Yeni Anlamlar

Her ne kadar geçmişte halk kültürü milliyetçi söylemler tarafından araçsallaştırılmış olsa da, Page bugün bu alanın marjinal gruplar tarafından yeniden sahiplenildiğini ve yaratıcı yorumlarla dönüştürüldüğünü belirtiyor.

Derleyen: Eda Azap Öztemel