Yeni Gine’nin sisli dağlarında yaşayan Mallomys istapantap adlı dev sıçan, 30 yıl aradan sonra ilk kez görüntülendi. Çek araştırmacının altı aylık keşif gezisi, hem bilim dünyasına hem de yerel topluluklara önemli bilgiler kazandırdı.
Detaylar haberimizde…
30 Yıl Sonra İlk Fotoğraflar
Yeni Gine’nin yüksek dağ ormanlarında yaşayan ve bugüne kadar yalnızca müze örneklerinden bilinen gizemli bir kemirgen, tam 30 yıl aradan sonra yeniden kayıtlara geçti. Çek Bilimler Akademisi Biyoloji Merkezi ve Güney Bohemya Üniversitesi’nden doktora öğrencisi František Vejmělka, altı ay süren araştırma gezisi sırasında dünyanın en büyük murin kemirgenlerinden biri olan Mallomys istapantap’ı ilk kez doğada gözlemlemeyi ve fotoğraflamayı başardı.
1989’da tanımlanan bu tür, son kez 1990’ların başında görülmüştü. O günden bu yana, yalnızca birkaç müze örneği üzerinden bilinen Mallomys istapantap, ilk defa doğal yaşam alanında görüntülendi.
Sisli Dağlardan Gelen Sürpriz
Halk arasında “Subalpin Yünlü Sıçan” olarak bilinen bu dev kemirgen, 3.700 metre rakımın üzerindeki serin ve nemli dağlık bölgelerde yaşıyor. Gündüzleri yer altı yuvalarında ya da ağaç tepelerinde gizlenen hayvan, geceleri ağaçlara tırmanarak besin arıyor.
Yaklaşık 85 santimetre uzunluğa (kuyruk dahil) ve 2 kiloya ulaşan Mallomys istapantap; keskin dişleri, sık ve yoğun kürkü, 8 santimetrelik patileriyle dikkat çekiyor. Ancak gececil yaşamı ve yaşadığı bölgelerin ulaşılmaz doğası, türün görülmesini neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Vejmělka’nın çektiği ilk fotoğraf ve videolar, bu gizemli türün yaşamına dair önemli bir pencere açıyor.
Bilim Dünyası İçin Büyük Kazanım
Araştırmacı, yalnızca görüntü almakla kalmadı; aynı zamanda ilk kez erkek bireylerden biyometrik ölçümler yaptı, beslenme alışkanlıklarını, parazitlerini, hareket düzenlerini ve yaşam döngüsüne dair veriler topladı.
Vejmělka, keşfiyle ilgili şunları söyledi:
“Bu kadar büyük ve çarpıcı bir hayvanın bu denli az incelenmiş olması inanılmaz. Tropik dağların biyoçeşitliliği hakkında daha öğrenecek ne kadar çok şeyimiz var, insan hayret ediyor.”
Yeni Gine’deki yünlü sıçanlar, Filipinler’in dev bulut sıçanlarıyla birlikte, yeryüzünün en büyük murin kemirgenleri arasında yer alıyor. Bölgedeki dağlık ekosistem, milyonlarca yıl boyunca başka plasental memelilerle rekabete girmeden farklı türlerin gelişmesine olanak tanımış durumda.
Yerel Halkın Katkısı
Vejmělka, bu keşifte yerel toplulukların rolüne dikkat çekti:
“Dağlarda bana eşlik eden yerli avcılar olmasaydı bu verilere ulaşmam mümkün olmazdı.”
Araştırma ekibi, Papua Yeni Gine’nin en yüksek zirvesi olan 4.509 metrelik Wilhelm Dağı boyunca çalışmalar yürüttü. Altı ay süren bu süreçte, uçmayan memelilerden (kemirgenler ve keseli türler) oluşan 61 farklı tür belgelendi ve genetik olarak tanımlandı.
Keşfin Önemi
Tropikal dağ ekosistemleri, dünyanın en zengin biyoçeşitliliğine sahip bölgeleri arasında. Ancak Güney Amerika, Afrika ve Güneydoğu Asya’daki dağlar çok daha iyi incelenmişken, Avustralasya bölgesi uzun süre bilim insanlarının radarının dışında kaldı. Bu nedenle Vejmělka’nın araştırması yalnızca Yeni Gine’nin değil, küresel biyoçeşitlilik çalışmalarının da önemli bir eksikliğini gideriyor.
Bununla birlikte, araştırma yerel topluluklara da kendi doğal miraslarının değerini gösteriyor. Özellikle madencilik gibi çevresel tehditlerin arttığı bölgede, bu farkındalık büyük önem taşıyor.
Gizem Perdesi Aralanıyor
Kalın kürküyle sisli dağların serin ortamına uyum sağlayan Mallomys istapantap, hâlâ doğanın en esrarengiz türlerinden biri. Ancak bu keşif, yalnızca bir fotoğraf başarısı değil; aynı zamanda tropik dağ ekosistemlerinde insanın bilmediği ne kadar çok türün var olabileceğine dair güçlü bir hatırlatma.
Vejmělka’nın elde ettiği veriler, hem bilimsel literatüre katkı sağladı hem de yerel toplulukların doğayı koruma bilincini artırdı. Mallomys istapantap, 30 yıl aradan sonra yeniden gün yüzüne çıkarak hem bilim insanlarını hem de doğa severleri heyecanlandırmayı başardı.
Kaynak:
SciTechDaily. First-Ever Photos Reveal Secretive Giant Rat of New Guinea. Erişim: https://scitechdaily.com/first-ever-photos-reveal-secretive-giant-rat-of-new-guinea/
Vejmělka, F. (2025, 18 Nisan). First scientific observation of the largest Sahulian rodent, Mallomys istapantap, in the wild. Mammalia. DOI: 10.1515/mammalia-2024-0153
Derleyen: Eda Azap Öztemel
