Yeni bir uluslararası araştırmaya göre, günlük sosyal normlar son 20 yılda tüm toplumlarda daha izin verici bir yöne evrilirken, ülkeler arasındaki farklılıklar ahlaki değerlere dayanıyor. Bireysel özgürlüğü ön planda tutan toplumlar kaba davranışlara daha toleranslıyken, saflık odaklı kültürler katı kuralları koruyor. Bu bulgular, kültürel evrimin dinamiklerini aydınlatıyor.

Sosyal normlar, bireylerin günlük etkileşimlerini şekillendiren görünmez kurallar olarak tanımlanıyor. İsveç’teki Stockholm Üniversitesi’nden Kimmo Eriksson, Pontus Strimling ve meslektaşları, bu normların zaman içindeki evrimini ve kültürel farklılıklarını incelemek için kapsamlı bir çalışma gerçekleştirdi. Araştırma, Communications Psychology dergisinde yayımlandı (DOI: 10.1038/s44271-025-00324-4) ve 90 farklı toplumdan 25.422 katılımcıyı kapsıyor.

Yöntem olarak, katılımcılara 150 farklı günlük davranışın belirli durumlarda ne kadar uygun olduğu soruldu. Bu anket verileri, 20 yıl önceki benzer bir çalışmayla karşılaştırıldı. Araştırmacılar, normları etkileyen dört temel ahlaki değeri (bakım, özgürlük, saflık ve grup uyumu) temel alarak analiz yaptı. Bu yaklaşım, normların evrensel trendlerini ve yerel varyasyonlarını ortaya çıkarmayı hedefledi. Örneğin, bir davranışın “kaba” mı yoksa “saygısız” mı olduğu, kültürel bağlama göre değişebiliyor.