Dünyanın en küçük QR kodu o kadar küçük ki, bir telefonun bunu tarayabilmesi için bir elektron mikroskobuna ihtiyaç duyuluyor.

Matris barkod yalnızca 1,977 mikrometre karelik bir alanı kaplıyor. Bu, bazı bakteri hücrelerinden ya da hava kirliliğine neden olan partiküllerden bile daha küçük bir boyut anlamına geliyor.

Bu QR kodunu geliştiren yedi bilim insanı, 3 Aralık 2025’te Guinness Dünya Rekoru’na layık görüldü. Ürettikleri kod, önceki dünya rekoru sahibinin yaklaşık üçte biri büyüklüğünde.

Ekip, Avusturya’daki Viyana Teknoloji Üniversitesi (TU Wien) araştırmacıları tarafından, veri depolama teknolojisi şirketi Cerabyte ile iş birliği içinde yürütüldü.

TU Wien’den malzeme bilimci Paul Mayrhofer, “Burada oluşturduğumuz yapı o kadar ince ki, optik mikroskoplarla kesinlikle görülemiyor. Ancak asıl dikkat çekici olan bu bile değil. Mikrometre ölçeğindeki yapılar günümüzde artık olağan; hatta tek tek atomlardan oluşan desenler üretmek bile mümkün. Fakat bu tek başına kararlı ve okunabilir bir kod ortaya çıkarmaya yetmez.” diyor.

QR Teknolojisinde Mikroskobik Devrim

Guinness Dünya Rekorları’na göre en küçük QR kodu, görülebilmesi için elektron mikroskobuna ihtiyaç duyuyor.

Bu son derece küçük boyutuna rağmen, Mayrhofer ve ekibi QR (Quick Response) kodunu test ettiklerinde çalıştığını doğruladı. Guinness Dünya Rekoru için yapılan okuma işlemi, tanıklar huzurunda gerçekleştirildi ve bağımsız doğrulayıcı olarak Viyana Üniversitesi tarafından onaylandı.

Bu kadar küçük bir QR kodu üretmenin anahtarı, yüksek performanslı kesici takımların kaplanmasında kullanılan ince bir seramik film üzerine baskı yapmaktı. Ekip, odaklanmış iyon demetleri kullanarak bu malzeme üzerine piksel boyutu yalnızca 49 nanometre olan QR kodunu işledi.

Bu ölçüm, görünür ışığın dalga boyundan on kat daha küçük. Bu da kodun insan gözüyle tamamen görünmez olduğu anlamına geliyor.

TU Wien’den malzeme bilimci Alexander Kirnbauer, “Seramik depolama ortamlarıyla, antik kültürlerin bugün hâlâ okuyabildiğimiz yazıtlarına benzer bir yaklaşım izliyoruz. Bilgiyi, zamanın geçişine dayanabilecek ve gelecek nesiller için tamamen erişilebilir kalabilecek kararlı ve inert malzemelere yazıyoruz.” diyor.

QR kodunun arkasındaki ekip şimdi, yüksek dayanıklılığa sahip ve mevcut depolama seçeneklerine kıyasla daha düşük karbon ayak izi bırakabilecek başka minyatür seramik veri depolama yöntemleri geliştirmeyi hedefliyor.

Kirnbauer, Mayrhofer ve meslektaşlarına göre, yalnızca bir A4 kağıdı boyutundaki alana bu yöntemle 2 terabayttan fazla veri sığdırmak mümkün olabilir.

Büyük bir soruna yönelik potansiyel olarak küçücük bir çözüm.

Derleyen: Damla Şayan