Cuma günü duyurduğumuz tarihi kurtarma operasyonu resmen başladı: NASA’nın Swift uzay teleskobunu atmosferde yanmaktan kurtaracak robotik LINK aracı, 3 Temmuz’da Pasifik Okyanusu’ndaki Kwajalein Atolü’nden başarıyla yörüngeye fırlatıldı.
Fırlatma, uzay tarihinin en özel yöntemlerinden biriyle gerçekleşti: Katalyst Space tarafından üretilen LINK aracını taşıyan Pegasus XL roketi, Northrop Grumman’ın Stargazer adlı modifiye L-1011 uçağının altına asılı olarak yaklaşık 12 bin metre irtifaya çıkarıldı ve oradan havada ateşlendi. Bu, 1990’dan beri görev yapan efsanevi Pegasus’un son uçuşuydu — ve bu uçuşla birlikte dünyada aktif havadan fırlatma sistemi kalmadı.
Swift neden düşüyordu?
Dünya’ya yakın yörüngedeki tüm araçlar, atmosferin çok seyrek üst katmanlarına sürtünerek yıllar içinde yavaşlar ve alçalır. NASA’nın açıklamasına göre son dönemdeki yoğun Güneş aktivitesi bu etkiyi büyüttü: Güneş fırtınaları atmosferi ısıtıp genişleterek sürtünmeyi artırdı ve Swift’in yörüngesi beklenenden hızlı bozuldu. Kendi itki sistemi olmayan 2004 doğumlu teleskobun, müdahale edilmezse atmosfere girip yanması kaçınılmazdı.
Şimdi ne olacak?
Yörüngeye ulaşan LINK, önümüzdeki günlerde Swift’e kademeli olarak yaklaşacak, teleskobu fiziksel olarak yakalayacak ve daha yüksek, güvenli bir yörüngeye taşıyacak. Operasyon başarılı olursa, hiç servis edilmek üzere tasarlanmamış yaşlı bir uzay teleskobu tarihte ilk kez robotik bir araçla “yukarı taşınmış” olacak. Bunun anlamı büyük: Milyarlarca dolarlık uzay araçlarını gözden çıkarmak yerine tamir edip ömrünü uzatmak, uzay ekonomisinin yeni iş kollarından birine dönüşebilir.
Gama ışını patlamalarını saniyeler içinde yakalayan çevikliğiyle 20 yılı aşkın süredir evrenin en şiddetli olaylarını gözlemleyen Swift, kurtarma başarılı olursa görevine kaldığı yerden devam edecek. Gelişmeleri takip edip aktaracağız.
Roketin yerden değil, yüksek irtifada uçan bir uçaktan bırakılarak ateşlenmesi yöntemi. Uçak, roketi atmosferin en yoğun katmanının üzerine taşıyarak yakıttan tasarruf sağlar ve fırlatmayı hava koşullarından bağımsızlaştırır; üstelik fırlatma rampası gerektirmez. Küçük uydular için geliştirilen bu yöntemin öncüsü Pegasus, 1990’daki ilk uçuşuyla tarihe geçmişti; 3 Temmuz’daki Swift görevi ile 36 yıllık kariyerini bir kurtarma operasyonuyla noktaladı.Kwajalein Atolü neresi?
Pasifik Okyanusu’nun ortasında, Marshall Adaları’na bağlı bir mercan adası halkası. Ekvatora yakınlığı ve çevresindeki boş okyanus sahası nedeniyle ABD’nin önemli roket test ve fırlatma üslerinden birine ev sahipliği yapıyor. Stargazer uçağı fırlatma için buradan havalandı.
Etiketler: Swift teleskobu, NASA kurtarma görevi, Pegasus roketi, Katalyst LINK, havadan fırlatma, uzay teknolojileri
Günde sadece 1 TL'ye abone olarak tüm içeriklerimize sınırsız erişebilir ve bağımsız haberciliğe destek olabilirsiniz! Hemen Abone Ol
