Okur siteye uğramayınca ne kaybolur? [PazarEki] serimizin ikinci bölümünde sıfır tıklama ekonomisini inceliyoruz: Trafik kesilince küçülen haber odaları ve yapay zekânın kendi dalını kesme riski.

Google araması artık link listesi değil, yapay zekâ cevabı. [PazarEki] serimizin ilk bölümünde internetin 30 yıllık "içerik karşılığı trafik" sözleşmesinin kuruluşunu ve çöküşünü kronolojisiyle anlatıyoruz.

Dünya çocukları sosyal medyadan yasaklarken bilim farklı bir şey söylüyor: yasağın dayandığı kanıtlar yetersiz, hedef yanlış, çözüm ise bambaşka bir yerde. Çocukları kapatmak kolay; platformları dönüştürmek zor. Ve biz kolay olanı seçiyoruz.

Sosyal medya yasağı tartışılırken en az duyulan ses, yasağın doğrudan hedef aldığı kişilere ait: çocuklara. Onlara göre sorun telefonda değil, yasak yapanların onları anlamamasında.

Çocuğumu sosyal medyadan korumak istiyorum. Ama yasak da yetmiyor, ebeveyn uygulamaları da, konuşmalar da. Çünkü sorun telefonda değil, telefonun diğer tarafında tasarlanan sistemde.

Avustralya 16 yaş altına sosyal medyayı yasakladı, 4,7 milyon hesabı kapattı ve zafer ilan etti. Aynı hafta yayımlanan araştırma, çocukların yüzde 61'inin hâlâ sosyal medyada olduğunu gösterdi. Bu [PazarEki]'nde bu paradoksu dört farklı gözden inceliyoruz.

Bu seride şimdiye kadar üç soruya cevap aradık. Bilim ne kadar hazır? Hukuk ne diyor? Bir bebeğin bedeni bu ortamda nasıl şekillenir? Ama belki de en zor soruyu en sona sakladık. Çünkü bu soru, bilimin veya hukukun değil, vicdanın alanına giriyor: Henüz var olmayan bir insanı, bu kadar belirsiz bir deneyin içine doğurmaya hakkımız var mı?

Bir bebeğin Dünya'da attığı ilk adım, aslında doğumdan çok önce başlayan bir hikâyenin sonucu. Başını kaldırması, oturması, emeklemesi, yürümesi — bu basamakların her biri, bir kuvvetin sürekli varlığına dayanıyor: yerçekimi. Peki o kuvvet hiç olmazsa ne olur?

Bilim, uzayda doğumun teorik olarak mümkün olduğunu söylüyor. Ama bilim bu soruyu cevaplayabilse de, hukuk aynı özgüvene sahip değil. Çünkü uzayda doğacak bir bebeğin hangi ülkenin vatandaşı sayılacağı sorusunun bugün net bir cevabı yok.

[PazarEki]'miz bu hafta "Uzayda Doğacak İlk Bebek" tartışmalarını ana eksenine aldı. Bilimsel gelişmenin detayı / Uzay hukukunun boşlukları / Vatandaşlık kavramının geleceği / Etik tartışma (düşük yer çekimi, radyasyon riskleri). İlk bebek vatansız kalma riskiyle karşı karşıya.

"Silindi" yazısı gerçeği yansıtmıyor olabilir mi? Platformların veri saklama politikaları, GDPR'nin "unutulma hakkı" ve internetin hafızası üzerine bir inceleme.

 İnsan, hatıralarının toplamından fazlası; o, aynı zamanda arkasında bıraktığı, sildiği ve zamanın tozlu raflarına terk ettiği hikayelerin bir ürünü oluyor. Yüzyıllar boyunca bilgiyi saklamak, nesilden nesile aktarmak ve unutuşun karanlığına karşı direnmek insanlığın en büyük entelektüel mücadelesiydi. Ancak bugün dijital toplumda, tarihte ilk kez, bambaşka ve belki de çok daha ağır bir yükle karşı karşıyayız: Unutamamak.