Kediler ve İnsanlar Arasında Şaşırtıcı Genetik Benzerlik

Bilim dünyası, ev kedilerinin kanser araştırmalarında beklenmedik bir rol oynayabileceğini ortaya koyan dikkat çekici bir çalışmaya imza attı. Araştırmacılar, kedilerde görülen bazı kanser türlerinin genetik yapısının insanlardaki kanserlerle büyük ölçüde benzer olduğunu belirledi. Bu bulgu, özellikle meme kanseri tedavisinde yeni yöntemlerin geliştirilmesine yardımcı olabilecek önemli ipuçları sunuyor.

İngiltere’deki Wellcome Sanger Institute, Kanada’daki Ontario Veterinary College, İsviçre’deki University of Bern ve farklı ülkelerden araştırma ekiplerinin birlikte yürüttüğü çalışma, bugüne kadar kedilerde kanser üzerine yapılan en kapsamlı genetik analizlerden biri olarak dikkat çekiyor.

Araştırmanın sonuçları, dünyanın önde gelen bilim dergilerinden Science (journal)’ta yayımlandı.

Beş Ülkeden 500 Kedi Üzerinde Araştırma

Bilim insanları araştırma kapsamında beş farklı ülkede yaşayan yaklaşık 500 ev kedisinden alınan tümör örneklerini inceledi. Çalışmada 13 farklı kanser türü analiz edildi ve insan kanserleriyle ilişkili olduğu bilinen yaklaşık 1000 gen mercek altına alındı.

Araştırmacılar, kedilerden alınan tümör dokularını sağlıklı dokularla karşılaştırarak DNA dizileme yöntemi kullandı. Bu sayede kanserin oluşmasına neden olan genetik mutasyonlar haritalandırıldı.

Ortaya çıkan sonuçlar ise oldukça dikkat çekiciydi: Kedilerde görülen birçok kanser türünün genetik yapısı, insanlarda görülen kanserlerle büyük ölçüde örtüşüyordu.

Bu durum bilim insanlarına göre tesadüf değil. Çünkü ev kedileri sahipleriyle aynı ortamda yaşıyor ve aynı çevresel faktörlere maruz kalıyor.

Meme Kanseriyle Güçlü Paralellik

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, kedilerde görülen meme kanserinin insanlardaki meme kanseriyle güçlü genetik benzerlikler taşıması oldu.

Kedilerde sık görülen ve oldukça agresif ilerleyen meme tümörlerinde, kanseri tetikleyen yedi önemli gen tespit edildi. Bunlar arasında en sık mutasyona uğrayan gen FBXW7 oldu.

Araştırmaya göre incelenen kedi tümörlerinin yüzde 50’sinden fazlasında bu gen üzerinde mutasyon bulundu.

İnsanlarda da meme kanserinde FBXW7 genindeki mutasyonlar daha kötü klinik sonuçlarla ilişkilendiriliyor. Bilim insanları bu paralelliğin oldukça önemli olduğunu vurguluyor.

Yeni Tedavi Yolları Açılabilir

Araştırmacılar ayrıca bazı kemoterapi ilaçlarının FBXW7 mutasyonu taşıyan kedi tümörlerinde daha etkili olduğunu tespit etti.

Her ne kadar bu sonuçlar laboratuvar ortamındaki doku analizlerine dayanıyor ve daha fazla klinik çalışma gerektiriyor olsa da, bulgular hedefe yönelik tedavi geliştirilmesi açısından umut verici görülüyor.

Çalışmada dikkat çeken bir diğer gen ise PIK3CA oldu. Bu gen, kedilerdeki meme tümörlerinin yaklaşık yüzde 47’sinde mutasyona uğramış durumda.

PIK3CA mutasyonu insanlarda görülen meme kanserinde de oldukça yaygın. Dahası, bu mutasyonu hedef alan PI3K inhibitörleri halihazırda bazı kanser tedavilerinde kullanılıyor.

Bu durum, aynı tedavi stratejilerinin kediler için de geliştirilebileceğini gösteriyor.

Birçok Kanser Türünde Ortak Genetik Yapı

Araştırma yalnızca meme kanseriyle sınırlı değil. Bilim insanları kedilerde görülen farklı kanser türlerinde de insan kanserleriyle benzer mutasyon örüntüleri tespit etti.

Bu kanser türleri arasında şunlar yer alıyor:

• Kan kanserleri
• Kemik tümörleri
• Akciğer kanseri
• Deri kanserleri
• Sindirim sistemi tümörleri
• Merkezi sinir sistemi kanserleri

Araştırmacılara göre bu genetik benzerlikler, kanserin farklı türlerinde ortak biyolojik mekanizmaların çalıştığını gösteriyor. Bu da hem insan hem de hayvan tıbbı için yeni tedavi seçeneklerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir.

“Tek Sağlık – Tek Tıp” Yaklaşımı

Bilim insanları bu çalışmanın “One Medicine” yani “Tek Tıp” yaklaşımının güçlü bir örneği olduğunu söylüyor. Bu yaklaşım, insan ve veteriner tıbbı arasındaki bilgi paylaşımının her iki alan için de fayda sağlayabileceğini savunuyor.

Araştırmanın ortak yazarlarından Bailey Francis, farklı türlerdeki kanser genomlarının karşılaştırılmasının bilim dünyasına önemli katkılar sağlayabileceğini belirterek şunları söyledi:

“Farklı türlerdeki kanser genomlarını karşılaştırdığımızda, kanserin neden oluştuğunu daha iyi anlayabiliyoruz. Kedilerde tespit ettiğimiz genetik değişimlerin insanlarda görülenlerle oldukça benzer olması hem veteriner hekimler hem de insan kanseri üzerinde çalışan araştırmacılar için yeni fırsatlar yaratabilir.”

Evcil Hayvanlar Aynı Riskleri Paylaşıyor

Araştırmanın kıdemli yazarlarından Geoffrey Wood ise evcil hayvanların insanlarla aynı çevresel faktörlere maruz kaldığını vurguladı.

Wood’a göre bu durum kanserin gelişim nedenlerini anlamak açısından önemli bir avantaj sağlıyor.

“Evcil kediler bizimle aynı ortamları paylaşıyor. Bu da onların da bizim maruz kaldığımız çevresel risklere maruz kaldığı anlamına geliyor. Bu sayede kanserin neden geliştiğini ve çevresel faktörlerin risk üzerindeki etkisini daha iyi anlayabiliyoruz.”

Kedilerde Kanser Araştırmalarında Yeni Dönem

Araştırmaya göre bu çalışma aynı zamanda kedilerde kanser genetiğine dair en kapsamlı veri tabanlarından birini oluşturdu. Açık erişimli olarak sunulan bu veri seti, gelecekte yapılacak birçok araştırmaya temel oluşturacak.

Araştırmacılardan Sven Rottenberg, geniş çaplı doku örneklerinin incelenmesinin ilaç yanıtlarını değerlendirmede önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.

Rottenberg, “Bu kadar büyük bir veri seti sayesinde tümörlerin ilaçlara nasıl tepki verdiğini daha önce mümkün olmayan bir ölçekte inceleyebildik” dedi.

“Kedilerde Kanser Artık Bir Kara Kutu Değil”

Çalışmanın kıdemli araştırmacılarından Louise Van Der Weyden ise bu araştırmanın kedi onkolojisi için tarihi bir gelişme olduğunu vurguladı.

Van Der Weyden’e göre artık kedilerde görülen tümörlerin genetik yapısı büyük ölçüde anlaşılmaya başlandı.

“Bu çalışma sayesinde ev kedilerindeki tümörlerin genetiği artık bir ‘kara kutu’ değil. Bundan sonraki adım, kediler için daha hassas teşhis yöntemleri ve hedefe yönelik tedaviler geliştirmek olacak.”

İnsan ve Hayvan Sağlığı İçin Ortak Gelecek

Bilim insanları kediler üzerinde yapılacak klinik çalışmaların insan kanseri araştırmalarına da katkı sağlayabileceğini düşünüyor. Aynı şekilde insanlarda geliştirilen bazı tedavilerin de kediler üzerinde test edilmesi mümkün olabilir.

Araştırmacılara göre bu karşılıklı bilgi akışı, gelecekte kanser tedavisinde önemli ilerlemeler sağlayabilir.

Evcil hayvanlarla insanlar arasındaki bu beklenmedik genetik bağ, kanser araştırmalarında yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Özellikle meme kanseri gibi yaygın hastalıklarda, kedilerden elde edilen genetik verilerin geleceğin tedavi yöntemlerini şekillendirmesi bekleniyor.

Kaynakça: Francis, B. A., Ludwig, L., He, C., Dobromylskyj, M., Bertram, C. A., Aupperle-Lellbach, H., Wong, H., Foster, A. P., Arends, M. J., Suárez-Bonnet, A., Priestnall, S. L., Tatiersky, L., Castillo-Alcala, F., Rupp, A., Khachadoorian, A., Parlak, E., Inglebert, M., Umamaheswaran, S., Cheema, S., Del Castillo Velasco-Herrera, M., Wong, K., Vermes, I. C., Billington, J., Rottenberg, S., Wood, G. A., Adams, D. J., & van der Weyden, L. (2026). The oncogenome of the domestic cat. Science, 391(6787), 793–799. https://doi.org/10.1126/science.ady6651

SciTechDaily. (2026, Mart 13). Cats may hold the key to treating human cancer. https://scitechdaily.com/household-cats-could-hold-the-secret-to-fighting-breast-cancer/