1.773 metre derinlikte, karanlık okyanus tabanında bir kamera aniden mavi bir leke yakaladı. Araştırmacılar ekrana koştu. “Minicik! Ve mavi!” diye bağırdı biri. O an bilim tarihine geçti — çünkü o mavi leke, daha önce hiç görülmemiş yeni bir ahtapot türüydü.
Doğa bazen güzel, bazen acımasız, bazen de sadece şaşırtıcı derecede tatlı olabiliyor. Bugün bilim dünyasına sunulan yeni ahtapot türü kesinlikle sonuncusu.
Charles Darwin Vakfı ve Galapagos Milli Parkı’nın iş birliğiyle 2015 yılında gerçekleştirilen derin deniz araştırmasında, E/V Nautilus gemisinden kontrol edilen bir uzaktan kumandalı araç okyanus tabanını tarıyordu. Kamera bir mavi leke yakaladı ve yaklaştı. O an araştırmacıların sesini kayıt altına alan mikrofon tarihe geçecek bir anı yakaladı: “Minicik! Ve mavi! Ne kadar da şirin bir şey bu!”
11 Yıllık kimlik doğrulama
İlk görüntülemeden bu yana tam 11 yıl geçti. Bilim insanları, bu küçük canlının gerçekten yeni bir tür olduğunu doğrulamak için yıllarca çalıştı. Bugün Zootaxa dergisinde yayımlanan makaleyle Microeledone galapagensis resmi olarak bilim dünyasına kazandırıldı.
Neden bu kadar sürdü? Çünkü yeni bir türü tanımlamak sandıktan çok daha kapsamlı bir süreç. Araştırmacılar bu küçük canlıyı mikro BT taramasıyla inceledi — iç organ sistemlerini, sinir ağını, kas yapısını görüntüledi. Bu teknik normalde ağır metal bazlı kontrast maddeler gerektiriyor, ancak bu kadar nadir bir örneği bu yöntemle işlemek mümkün değildi. Bunun yerine yenilikçi bir tarama yöntemi kullanıldı.
Mavi neden bu kadar nadir?
Doğada mavi renk son derece nadir bulunur. Çoğu mavi görünen hayvan aslında mavi pigment taşımıyor — ışığın kırılmasıyla bu rengi veriyor. Microeledone galapagensis’in mavisi ise gerçek, biolüminesan kromatoforlardan kaynaklanıyor. Bu, türü hem görsel hem biyolojik açıdan son derece özel kılıyor.
Keşfin ötesindeki anlam
Galapagos Adaları, dev kaplumbağalar ve deniz iguanalarıyla dünya genelinde eşsiz bir biyoçeşitlilik alanı olarak bilinir. Bu yeni tür, listeye eklenen en son hayvan oldu. Ama araştırmacılar bir noktanın altını çiziyor: Bu küçük ahtapotun yaşam alanı, giderek artan derin deniz madenciliği bölgeleriyle örtüşüyor. Keşif, aynı zamanda henüz keşfedemediğimiz ne kadar biyoçeşitlilik olduğunun ve bunun ne kadar hızlı yok olabileceğinin de hatırlatıcısı.