37 yılı aşkın bir süredir yürütülen kapsamlı bir çalışma, genellikle gece kuşları olarak bilinen geç saatlere kadar ayakta kalma eğiliminde olan bireylerin, erken ölüm riskinin daha yüksek olduğunu buldu. Bununla birlikte artan ölüm oranı doğrudan kronotipleriyle değil, yaşam tarzı seçimleriyle özellikle sigara ve alkol tüketimiyle bağlantılı.
Kronotip, bir bireyin uyuma veya belirli zamanlarda aktif olma eğilimini ifade ediyor. Önceki araştırmalar, gece kuşlarının ölüm riskinin daha yüksek olduğunu ve riskli davranışlarda bulunmaya daha yatkın olduklarını göstermişti. Bununla birlikte bu çalışma, erken ölüm olasılığının daha yüksek olmasının doğrudan kronotipin kendisine atfedilemeyeceğini öne sürüyor.
Eğitim, vücut kitle indeksi, uyku alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı gibi faktörleri dikkate alan araştırmacılar, 1981 yılında çalışmaya katılanların kronotiplerini belirledikten sonra 2018 yılında ülke çapındaki kayıtlardan elde edilen ölüm oranlarını incelediler. 2018’e kadar 8.728 katılımcı öldü. Çalışma, gece kuşları olarak tanımlanan bireylerin erkenci horozlara kıyasla herhangi bir nedenle ölme riskinin %9 daha yüksek olduğunu buldu. Bununla birlikte sigara içmeyen ve minimum alkol tüketen gece kuşlarında ölüm riski artmadı. Araştırmacılar, gece kuşları arasında yüksek ölüm oranlarına birincil etkenin sigara ve içki olduğunu tespit ettiler.
Bir gece insanı olmak, her zaman kötü uyku alışkanlıkları anlamına gelmese de bu ikisi genellikle birbiriyle bağlantılı. Uyku problemi, çeşitli zihinsel ve fiziksel sağlık sorunlarına yol açabilir ve daha önce nikotin veya alkol gibi bağımlılıklarla ilişkilendirilmiş durumda. Araştırmacılar, geç saatlere kadar ayakta kalma tercihinin, genellikle daha yüksek alkol ve madde kullanımıyla bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Birleşik Krallık’ta sağlıklı yetişkinleri kapsayan önceki bir çalışmanın aksine bu araştırma, kardiyovasküler ilişkili mortalite riskinde artış bulmadı. Bununla birlikte, bu ilişkiyi daha iyi anlamak için farklı ülkelerde daha büyük ve daha çeşitli popülasyonları kapsayan daha fazla araştırma yapılması gerekiyor. Araştırmacılar, uyku ve kronotip ile ilgili halk sağlığı önerileri sunarken sadece uyku alışkanlıklarını değil, aynı zamanda bu alışkanlıklardan etkilenebilecek yaşam tarzı seçimlerini de dikkate almanın önemine değiniyor.
Yaşam tarzı faktörlerinin ölüm oranları üzerindeki etkisini vurgulayan çalışmanın bulguları, Chronobiology International’da yayımlandı.
Derleyen: Merve Nur Sözen
