- Cuma gecesi, bir Japon milyarder ve 10 diğer ‘mürettebat üyesini’ SpaceX’in Starship aracıyla ay çevresinde bir uçuşa çıkarma planı olan dearMoon projesi aniden iptal edildi.
- Görev, Starship’in Dünya’dan fırlatılacak, Ay’ın etrafında uçacak ve geri dönecek ilk insan uzay uçuşu olacaktı. Şimdi bu gerçekleşmiyor. Peki bu neden oldu ve ne anlama geliyor?
Görevin sosyal medya sitesi X’teki resmi hesabından yapılan açıklamada, “İlk özel çevresel uçuş projesi olan ‘dearMoon’un iptal edileceğini üzülerek duyuruyoruz” denildi. “Bizi destekleyen herkese teşekkür ediyor ve bu projeyi dört gözle bekleyenlerden özür diliyoruz.”
Kısa bir süre sonra projenin finansal destekçisi ve ‘mürettebat lideri’ Yusaku Maezawa bu kararı X’te açıkladı. Maezawa 2018’de görevi kabul ettiğinde, dearMoon görevinin 2023’ün sonuna kadar başlatılacağı varsayımının olduğunu söyledi.
“Bu bir gelişim projesi, farkındayım ancak Starship’in ne zaman fırlatılabileceği hâlâ belirsiz,” diye yazdı. “Bu belirsiz durumda geleceğimi planlayamıyorum. Mürettebat üyelerini daha fazla beklettiğim için de kendimi kötü hissediyorum, dolayısıyla bu noktada iptal etmek gibi zor bir karar aldım. Bu projenin gerçekleşmesi için heyecan duyan herkesten özür dilerim.”
Görev, Starship’in Dünya’dan fırlatılacak, Ay’ın etrafında uçacak ve geri dönecek ilk insan uzay uçuşu olacaktı. Şimdi bu gerçekleşmiyor. Peki bu neden oldu ve ne anlama geliyor?
Görevin Geçmişi
Maezawa ve Musk duyuruyu Eylül 2018’de SpaceX’in Hawthorne’daki roket fabrikasında yan yana yapmışlardı. Bu garip ama önemli bir andı. SpaceX’in devasa Starship roketi için ilk ticari sözleşmesini imzalıyor olması önemli görünüyordu. Değeri açıklanmasa da Maezawa programa yüz milyonlarca dolar gibi bir meblağ ile katılıyordu.
Ancak Maezawa zamanla ciddiyetsiz bazı tavırlar sergiledi. Araçtaki diğer 10 koltuğu doldurmak için bir yarışma düzenleyeceğini söyledi. “Böylesine harika bir deneyimi tek başıma yaşamak istemedim,” dedi. “Biraz yalnız kalırdım.” Fakat daha sonra, yaratıcı insanlardan oluşan bir ekip seçti.
Maezawa başlangıçta projeyi ciddiye aldı. Temmuz 2019’da ilk Starship atlama testini izlediğimizde, “Starhopper”ın kısa uçuşunu izlemek için sadece bir avuç ziyaretçi vardı. Bunlardan biri de, Starship’in ilerleyişini yakından takip eden Maezawa’nın bir temsilcisiydi.
Büyük uzay projelerinin yaptığı gibi gecikmeler yaşanmaya başlandı. Ve evet bu durum hiç kimseyi şaşırtmamıştı. İlk test uçuşu Nisan 2023’e kadar gerçekleşmedi ve bu sadece bir başlangıçtı. DearMoon görevi, aracın tamamlaması gereken uzun bir test dizisinin en sonunda yer alıyordu: güvenli fırlatma, uzayda kontrollü uçuş, Starship üst kademesinin güvenli inişi, uzayda yakıt ikmali, uzayda yaşanabilirlik ve çok daha fazlası.
Starship’in dördüncü test uçuşunun birkaç gün içinde, 5 Haziran gibi erken bir tarihte yapılmasıyla birlikte SpaceX şu ana kadar Starship’i güvenli bir şekilde fırlatabildiğini de göstermiş oldu. Dolayısıyla ekip henüz zorlu bir teknik yolculuğun başında bulunuyor.
Bir dönüm noktası
DearMoon projesine en büyük etkilerden biri Nisan 2021’de NASA’nın Starship aracını Artemis Programı için Ay’a iniş aracı olarak seçmesiyle geldi. Bu, büyük aracı NASA’nın Ay’ın yüzeyine insan indirmeye yönelik iddialı programı için kritik yola soktu. Aynı zamanda 2,9 milyar dolar gibi çok daha büyük bir fon ve SpaceX’in insanları Ay yörüngesinden Ay’ın yüzeyine indirip geri getirecek bir araç sunması halinde daha fazla fon vaat ediyordu.
O zamandan beri SpaceX’in Starship programı için iki net önceliği var. Bunlardan ilki operasyonel hale gelmek ve daha büyük Starlink uydularını konuşlandırmaya başlamak. İkincisi ise bu uçuşları NASA’nın Artemis Programı için gerekli olan uzay içi itici yakıt depolama ve yakıt ikmali gibi teknolojileri test etmek için kullanmak.
Sonuç olarak, dearMoon da dahil olmak üzere programın diğer yönlerine öncelik verilmedi. Son aylarda Maezawa’nın görevinin gerçekleşmesi halinde bunun en azından 2030’ların başına kadar, yani orijinal plandan en az on yıl sonrasına kadar gerçekleşmeyeceği anlaşıldı.
Her Şey Değişti, Öncelikler de…
Bu arada Maezawa’nın öncelikleri de muhtemelen değişti. Forbes’a göre, plan 2018’de açıklandığında girişimcinin net değeri yaklaşık 3 milyar dolardı. Bugün ise değerinin bunun sadece yarısı kadar olduğu tahmin ediliyor. Buna ek olarak, 2021 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’na 12 günlük bir yolculuk için bir Rus Soyuz aracıyla uçarak uzaya gitme arzusundaydı.
SpaceX’in kurucusu Elon Musk’ın bu yılın başlarında Japon girişimciyi X’te takip etmeyi bırakmasından bu yana Maezawa ile ilgili dedikoduların sonu gelmedi. Muhtemelen yaşanan gecikmeler ve Maezawa’nın kişisel servetinin düşüşü tarafları projeyi dağıtmaya yöneltti.
Uzmanlara göre tüm bunlar Starship’in önündeki yolu biraz daha netleştirdi. Starlink uydularını uçurmaya başlamak ve Artemis için teknik zorlukların üstesinden gelmeye başlamak ve elbette bir an önce uçuşa geçmek. Ardından, bundan birkaç yıl sonra, şirket dikkatini Starship’e binecek insanları Dünya’dan fırlatmak ve ardından gezegene geri indirmek gibi zorlu bir olasılığa çevirecek. Bu insanlardan ilki, daha önce Crew Dragon ile uçmuş olan ve öncü Starship görevinden önce en az iki uçuş daha planlayan bir başka milyarder Jared Isaacman olacak.
