Yeni bir çalışmada, Japonya’daki bilim insanları, yağmurun bazı mantarları yer altı elektrik sinyallerini kullanarak iletişim kurmaya teşvik edebileceğine dair ilgi çekici ipuçları buldular.

Araştırmacılar, Japonya’daki Tohoku Üniversitesi’nin Kawatabi Saha Bilim Merkezi’ndeki ikincil bir karma ormanın zemininde yetiştiklerini buldukları, iki renkli aldatıcılar (Laccaria bicolor) olarak bilinen küçük, ten rengi mantarlara odaklandılar.

L. bicolor, meşe ve çam gibi birçok büyük ağaç da dahil olmak üzere belirli bitkilerle simbiyotik ilişkiler oluşturan bir ektomikorizal mantar. Araştırmalar, L. bicolor’un bazı ağaçların dolaylı olarak hayvanlarla beslenmesine yardımcı olabileceğini, yay kuyruk adı verilen böcek akrabalarını cezbedebileceğini ve onları muhtemelen bir toksinle öldürerek hayvanın nitrojenini ev sahibi ağaçlarla paylaşabileceğini öne sürüyor.

Bazı mikorhizal mantarlar konakçı bitkilerinin hücre duvarlarına nüfuz ederken, L. bicolor gibi ektomikorhizal mantarlar bunun yerine bir ağacın köklerinin dış kısmında yer altı “kılıflar” oluşturur.

Bu kılıflar, bir mantarın büyümesini besleyen kök benzeri lifler olan hiflerden yapılı. Mikorizal mantarların hifleri yer altında birleştiğinde, mikorhizal ağlar olarak bilinen birbirine bağlı sistemler oluştururlar. Bu tür yer altı ağlarının tüm ormanların ağaç kökleri ve mikorhizal mantarlar aracılığıyla kimyasal sinyaller aracılığıyla iletişim kurduğu bir tür “ağaç çapında ağ” işlevi gördüğü öne sürülür.

Yeni çalışma, bu ilişkilerin ayrıntılarını araştıran ve nasıl çalıştıklarına dair büyüleyici ayrıntıları ortaya çıkaran, büyüyen bir araştırma grubuna katkıda bulunuyor.

Önceki çalışmalar, mantarların çevrelerindeki değişikliklere görünüşte yanıt olarak elektrik potansiyellerinde farklılıklar ürettiğini ve bu sinyallerin bir iletişim biçimi olarak hizmet ettiğini gösteren ipuçlarını gösterdi.

Örneğin, 2022’de yapılan bir araştırma, bazı mantarlarda insan konuşmasının yapısıyla karşılaştırılabilir görünen sinir benzeri elektriksel aktivite kalıpları buldu. Çalışma, mantar ağları tarafından üretilen elektriksel aktivitede 50’ye kadar farklı “kelime” veya ani yükselme grubu tanımladı.

Daha önceki araştırmalar, bitkilerin, muhtemelen mikorhizal mantarların yardımı olmadan bile yer altına gizli elektrik sinyalleri gönderebildiklerini de buldular.

Yeni çalışmada araştırmacılar, bir orman yolunun kenarında büyürken buldukları altı L. bicolor mantar kümesine elektrotlar bağladılar. Mantarlar, her ikisi de L. bicolor için potansiyel simbiyotik ağaç türleri olan bir jolcham meşesi (Quercus serrata) ve gevşek çiçekli bir gürgen (Carpinus laxiflora) yakınında bulunuyordu.

Araştırmacılar, mantarların megavolt (mV) cinsinden ölçülen elektrik potansiyelini 2021 Eylül sonu ve Ekim başları boyunca izlediler. Çalışma alanı başlangıçta güneşli ve kuruydu, son on iki günde çok az yağmur yağdığını bildirdiler.

Ancak bu, yağmurun gelmesiyle değişti. Yağıştan bir ila iki saat sonra mantarlar yeni faaliyet belirtileri göstermeye başladı.

Tohoku Üniversitesinden mikrobiyal ekolojist Yu Fukasawa, “Başlangıçta mantarlar daha az elektrik potansiyeli sergiledi ve bunu yağış eksikliğine indirgedik. Ancak, elektrik potansiyeli yağmurdan sonra dalgalanmaya başladı, bazen 100 mV’un üzerine çıktı.” dedi.

Fukusawa ve meslektaşlarına göre bu dalgalanma hem yağış hem de sıcaklıktaki değişikliklerle ilişkiliydi.

Yeni çalışma ile orman zeminlerinin altına gizlenmiş, genellikle gözden kaçan ekosistemlerde mantarların oynadığı rolün bulmacasına ilgi çekici bir parça daha ekleniyor.

Fukasawa, “Sonuçlarımız, gerçek bir ekolojik bağlam altında mantar elektrik potansiyelleri hakkında daha fazla araştırmaya duyulan ihtiyacı doğruluyor.” diyor.

Derleyen: Ceren Korkmaz