Sosyal medyada yaş doğrulaması e-Devlet belirteciyle yapılacak. Sistem nasıl işliyor, mahremiyet açısından ne anlama geliyor ve kapıda hangi delikler var?

10 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik 1 Kasım'da yürürlüğe giriyor. 15 yaş sınırı, ayrıştırılmış hizmet, ebeveyn kontrolü ve takvim madde madde.

Bir zamanlar diziler saatinde izlenirdi. Ertesi gün okulda, işte, otobüste aynı bölüm konuşulurdu. Şimdi...

Bir listenin gücü, içine aldıkları kadar dışarıda bıraktıklarıyla da ölçülür. New York Times’ın 100 dizilik seçkisi, her dilde ve her türde yapıma açık olduğunu söylüyor. Ama listenin haritasına bakınca merkez hâlâ çok tanıdık: ABD, Birleşik Krallık, büyük platformlar ve küresel görünürlüğe çoktan ulaşmış diziler.

New York Times’ın listesine yukarıdan bakınca ilk görünen şey dizilerden çok bir duygu: Karanlık. Suç, iktidar, aile içi savaş, sınıf atlama arzusu, ahlaki çürüme ve yavaş yavaş dağılan hayatlar… “En iyi dizi” fikri, uzun süredir ağır meseleler taşıyan hikâyelerle yan yana anılıyor. Peki televizyonu önemli yapan gerçekten yalnızca ciddiyet mi?

New York Times, 21. yüzyılın “en iyi” 100 dizisini açıkladı. Zirvede Breaking Bad var; onu The Wire ve Mad Men izliyor. Peki bir listenin “en iyi” dediği şey tam olarak nedir: Kusursuz yazılmış bir dizi mi, yıllar sonra bile konuşulan bir yapım mı, yoksa seçimi yapanların ortak zevki mi?

Bir ilacın laboratuvarda umut vermesi, klinik araştırmada başarılı olması hatta başka bir ülkede onay alması; o ilacın ertesi gün her hastanın ulaşabileceği bir tedavi olduğu anlamına gelmiyor. Bilimsel sonuç ile hasta odası arasında testler, ruhsatlar, geri ödeme kararları, hastane altyapısı ve zaman var.

Bir zamanlar kanser tedavisinin temel sorusu, hastalığın vücudun hangi organında başladığıydı. Bugün buna başka sorular eklendi: Tümör hangi mutasyonu taşıyor? Hangi proteini üretiyor? Bağışıklık sistemiyle nasıl ilişki kuruyor? Yeni dönemde tedaviyi belirleyen yalnızca “hangi kanser?” sorusu değil; “hangi biyolojik özellik?” sorusu da.

Bir laboratuvarda işe yarayan molekül, ertesi gün hastanede kullanılan ilaç olmaz. Hücre kültürlerinden insan çalışmalarına, erken güvenlik testlerinden binlerce hastayı kapsayan karşılaştırmalı araştırmalara uzanan uzun bir yol vardır. Kanser haberlerini doğru okumak, biraz da bu yolun nerede başladığını ve ne zaman bittiğini bilmektir.

Yeni ilaçlar, umut veren klinik sonuçlar, mRNA aşıları, yapay zekâyla tasarlanan moleküller… Son dönemde kanserle ilgili “müjde” haberleri hızlandı. Ama bu başlıkların hiçbiri tek başına kanserin ilacının bulunduğu anlamına gelmiyor. Asıl değişen şey, kanser tedavisinin tek bir hastalığa değil; daha küçük, daha tanımlı hasta gruplarına bakmaya başlaması.

Bir şirket frene basar. Rakibi gaza basar. Bir ülke kural koyar. Diğeri koymaz. Yapay zekâyı yavaşlatma fikrinin önündeki en büyük engel teknik değil; yarışın kendisi.

“Yapay zekâyı yavaşlatalım” cümlesi ilk duyulduğunda iki farklı tepki yaratıyor. Bir kesim bunu teknolojiyi durdurma çağrısı olarak görüyor; diğer kesim ise hiçbir şey yapmadan yarışa devam etmenin daha büyük risk olduğunu söylüyor. Oysa tartışılan şey ne bütün modelleri kapatmak ne de geleceği askıya almak. Asıl mesele, yapay zekâ güçlenirken güvenlik kontrollerinin de yetişip yetişemediği.