Weizmann Enstitüsü’ndeki araştırmacılar, sirkadiyen saatin vücudun oksijen eksikliğine verdiği yanıtı nasıl düzenlediğini keşfetti ve bu durumun hastalıkların neden sabah erken saatlerde ortaya çıktığını açıklayabileceğini öne sürdü.

Astım, kalp krizi ve diğer birçok sağlık sorunu neden sabahın erken saatlerinde ortaya çıkma eğiliminde? Weizmann Bilim Enstitüsü Biyomoleküler Bilimler Bölümü’nden Prof. Gad Asher’in laboratuvarındaki araştırmacılar, bu gizemli fenomene olası bir açıklama getiren bir keşifte bulundular. Cell Metabolism dergisinde yayınlanan çalışmada, bilim insanları sirkadiyen saatimizin – her hücrede işleyen 24 saatlik iç moleküler saat – anahtar bir bileşeninin vücudun oksijen eksikliğine verdiği yanıtı da düzenlediğini buldular. Gün boyunca ve gece boyunca değişikliklere uğrayan bu bileşen, vücudun oksijen döngüsünden etkilenen hastalıkların ortaya çıkma zamanlamasını etkileyebilir.

Nefes alan canlılar olarak, oksijen eksikliğini algılama ve buna yanıt verme yeteneğimiz, soluduğumuz hava kadar bizim için hayati önem taşıyor. 2019 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, her hücrenin oksijen eksikliğine nasıl tepki verdiğini belirleyen anahtar protein olan hipoksi ile indüklenebilir faktör 1-alfa’yı (HIF-1α) keşfeden üç araştırmacıya verildi. Bol miktarda oksijen olduğu sürece protein kararsız kalır ve hızla parçalanır; ancak oksijen eksikliği olduğunda stabilize olur, birikir ve oksijen eksikliğine yanıt vermek için hayati önem taşıyan çok sayıda geni aktive ettiği hücrelerin çekirdeklerine girer.