ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş hakkında yapay zekâ tarafından üretilen yanlış bilgilerin benzeri görülmemiş ölçüde yayıldığı ve bu içeriklerin, üretken yapay zekâ teknolojilerine erişimi giderek artan çevrim içi içerik üreticileri tarafından para kazanmak amacıyla kullanıldığı uzmanlar tarafından BBC Verify’e anlatıldı.

BBC Verify’in yaptığı analiz, çatışma hakkında yanlış ve yanıltıcı iddialar ortaya atmak için kullanılan çok sayıda yapay zekâ üretimi video ve sahte uydu görüntüsü örneğini ortaya koydu. Bu içeriklerin toplamda yüz milyonlarca kez görüntülendiği tespit edildi.

Queensland Teknoloji Üniversitesi’nde dijital medya uzmanı olan Timothy Graham, “Ölçek gerçekten endişe verici ve bu savaş artık bu gerçeği görmezden gelmeyi imkânsız hâle getirdi” dedi.

Graham, “Daha önce profesyonel video prodüksiyonu gerektiren şeyler artık yapay zekâ araçlarıyla dakikalar içinde yapılabiliyor. İnandırıcı sentetik savaş görüntüleri üretmenin önündeki engel neredeyse tamamen ortadan kalktı” ifadelerini kullandı.

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılar başlatmıştı. Buna karşılık İran, İsrail’in yanı sıra Körfez’deki birçok ülke ve bölgedeki ABD askerî varlıklarına yönelik insansız hava aracı ve füze saldırıları düzenledi.

Hızla gelişen bu çatışma sürecinde pek çok kişi en güncel bilgilere ulaşmak ve yaşananları anlamlandırmak için sosyal medyaya yöneldi.

Sosyal medya platformu X ise bu hafta yaptığı açıklamada, silahlı çatışmalar hakkında yapay zekâ ile üretilmiş videoları etiketsiz paylaşan içerik üreticilerini para kazanma programından geçici olarak çıkaracağını duyurdu.

Bu program, gönderileri yüksek sayıda görüntüleme, beğeni, paylaşım ve yorum alan uygun kullanıcılara platform tarafından ödeme yapılmasını sağlıyor.

Oxford İnternet Enstitüsü’nde İran üzerine çalışan araştırmacı Mahsa Alimardani, “Bu, sorunun büyüklüğünün fark edildiğine dair önemli bir işaret” değerlendirmesinde bulundu.

TikTok ile Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta’ya benzer adımlar atmayı düşünüp düşünmedikleri soruldu ancak şirketler bu sorulara yanıt vermedi.

BBC Verify’in takip ettiği tipik yapay zekâ üretimi videolardan biri, İsrail’in Tel Aviv kentine füzelerin isabet ettiğini ve arka planda patlama seslerinin duyulduğunu gösteriyor gibi görünüyor.

Bazı X kullanıcıları videonun gerçek olup olmadığını doğrulamak için platformun yapay zekâ sohbet botu Grok’a başvurdu. Ancak BBC Verify’in incelediği birçok örnekte Grok, bu yapay zekâ üretimi videonun gerçek olduğunu yanlış şekilde doğruladı.

Bir başka sahte video ise Dubai’deki Burj Khalifa gökdeleninin alevler içinde olduğunu ve insanların binaya doğru koştuğunu gösterdiğini iddia ediyor. On milyonlarca kez izlenen bu görüntülerin de yapay zekâ ile üretildiği belirlendi.

Bu görüntüler, şehrin insansız hava aracı ve füze saldırılarıyla karşı karşıya olduğu yönündeki endişelerin yoğunlaştığı bir dönemde hızla yayıldı.

Alimardani, “Bu tür sahte videolar insanların çevrim içi ortamda gördükleri doğrulanmış bilgilere olan güvenini zedeliyor ve gerçek kanıtların belgelenmesini çok daha zor hâle getiriyor” dedi.

BBC Verify’in analizine göre bu çatışmada öne çıkan yeni bir gelişme de yapay zekâ ile üretilmiş sahte uydu görüntülerinin ortaya çıkması oldu.

Çatışmanın ilk gününde İran’a ait insansız hava araçları ve füzelerin Bahreyn’deki ABD Donanması Beşinci Filosu karargâhına yönelik saldırılarını gösteren çok sayıda gerçek video doğrulandı.

Ancak ertesi gün, İran devletine bağlantılı Tehran Times gazetesi tarafından X platformunda paylaşılan bir görüntü, üste büyük hasar oluştuğunu iddia ederek hızla yayılmaya başladı.

Bu sahte görüntünün, Şubat 2025’te çekilmiş ve internette herkese açık şekilde bulunan gerçek bir ABD deniz üssü uydu fotoğrafına dayandığı belirlendi.

Google’ın SynthID filigran tespit aracına göre bu sahte görüntü, Google’ın yapay zekâ araçlarından biriyle oluşturuldu ya da düzenlendi.

Gerçek uydu görüntüsü ile yapay zekâ tarafından üretilmiş görüntü karşılaştırıldığında, üssün dışında park hâlinde bulunan üç aracın her iki fotoğrafta da tam olarak aynı konumda olduğu görüldü. Oysa görüntülerin bir yıl arayla çekildiği iddia ediliyordu.

Google’ın video üretim aracı Veo da dahil olmak üzere şirketin yapay zekâ araçları; OpenAI’nin Sora modeli, Çinli yapay zekâ uygulaması Seedance ve X platformuna entegre edilmiş Grok gibi popüler üretken yapay zekâ platformları arasında yer alıyor.

Üretken yapay zekâ uzmanı Henry Ajder, “Geniş yelpazede son derece gerçekçi yapay zekâ manipülasyonları oluşturmak için kullanılabilecek farklı araçların sayısı şimdiye kadar görülmemiş düzeyde” dedi.

Ajder ayrıca, “Bu araçların hiç olmadığı kadar erişilebilir, kolay ve ucuz hâle geldiğini” vurguladı.

Sahte Savaş Videoları Para Kapısına Dönüştü

Teknoloji politikaları üzerine çalışan sivil toplum kuruluşu What To Fix’in icra direktörü Victoire Rio’ya göre bu durum, yapay zekâ üretimi içeriklerin çevrim içi ortamda hızla artmasına yol açtı çünkü “sosyal medyaya içerik aktarım süreci artık neredeyse tamamen otomatik hâle getirilebiliyor”.

Örneğin Irak’taki bir ABD üssünde büyük bir patlama yaşandığını gösterdiği iddia edilen bir görüntünün, aslında daha küçük bir duman bulutunun görüldüğü gerçek bir fotoğrafın yapay zekâ ile değiştirilmesiyle oluşturulduğu ortaya çıktı.

X’in ürün sorumlusu salı günü yaptığı açıklamada, bu tür yapay zekâ üretimi videoları yayan hesapların “yüzde 99’unun”, uygulamanın içerik üreticilerine ödeme yapan Creator Revenue Sharing programından gelir elde etmek için yüksek etkileşim yaratmaya çalıştığını söyledi.

Platform, bu programa kaç hesabın dahil olduğunu veya içerik üreticilerinin ne kadar gelir elde edebildiğini açıklamıyor.

Ancak Timothy Graham, X’in doğrulanmış kullanıcı görüntülemeleri başına milyon görüntüleme için yaklaşık 8 ila 12 dolar ödeme yapabileceğini tahmin ediyor.

Graham’a göre içerik üreticilerinin programa katılabilmesi için üç ay içinde en az beş milyon organik görüntülemeye ulaşmaları ve aynı zamanda X Premium aboneliğine sahip olmaları gerekiyor.

Graham, “Programa girdikten sonra viral hâle gelen yapay zekâ üretimi içerikler adeta bir para basma makinesine dönüşüyor. Bu durum nihai bir yanlış bilgi ekonomisi oluşturdu” dedi.

X ise BBC’nin Creator Revenue Sharing programına ilişkin sorularına yanıt vermedi.

Uzmanlar, birçok sosyal medya şirketinin yapay zekâ üretimi içeriklerin yayılma hızı ve ölçeğiyle başa çıkabilmek için moderasyon ve tespit sistemlerini geliştirmeye çalıştığını söyledi. Ancak soruna yönelik basit bir çözüm bulunmadığı ifade ediliyor.

Graham, “Asıl sorun şu: Etkileşime dayalı para kazanma modeli ile doğru bilgi temelde bir gerilim içinde ve hiçbir platform bu çelişkiyi tam anlamıyla çözebilmiş değil; belki de hiçbir zaman çözemeyecek” değerlendirmesinde bulundu.

Derleyen: Damla Şayan