Küresel gıda arzına yönelik riskler artıyor. ABD, Avrupa, Avustralya ve Karadeniz bölgesindeki üretim ile sevkiyat sorunları; tahıl piyasalarında fiyat baskısını güçlendiriyor. Özellikle ithalata bağımlı ve gelir seviyesi düşük ülkelerde buğday ile mısır maliyetlerinin daha hızlı yükselmesi bekleniyor.

Buğday Üretimi Kuraklık ve Savaşın Baskısında

ABD’de Büyük Ovalar bölgesini etkileyen kuraklık, buğday hasadını son 50 yılın en düşük seviyelerinden birine çekme riski yaratıyor. ABD Tarım Bakanlığı’nın ağustos tahminine göre 2026/27 döneminde toplam buğday üretiminin 1 milyar 531 milyon kileye gerilemesi bekleniyor. Bu seviye, 1970/71 sezonundan bu yana en düşük üretim olarak öne çıkıyor.

Avrupa’da ise Fransa ve Almanya’daki aşırı sıcaklar verim kayıplarını artırıyor. Karadeniz’de devam eden çatışmalar da Ukrayna ve Rusya kaynaklı tahıl ticaretini baskılıyor. Limanlar, depolama tesisleri ve sevkiyat altyapısına yönelik saldırılar, küresel buğday fiyatlarında oynaklık yaratıyor. Ukrayna’nın Tuna Nehri üzerinden geliştirdiği alternatif ihracat güzergâhı da kuraklık nedeniyle sınırlı kapasiteyle çalışıyor.

El Niño ve Gübre Maliyeti Gıda Enflasyonunu Uzatabilir

Avustralya Meteoroloji Bürosu ile ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi, güçlü bir El Niño sürecinin 2027’ye kadar etkili olabileceğine işaret ediyor. El Niño; bazı bölgelerde kuraklığı, bazı bölgelerde ise aşırı yağış ve sel riskini artırarak tarımsal üretimde belirsizlik yaratıyor. Bu durum, tahıl üretiminden hayvancılığa kadar geniş bir gıda zincirini etkileyebilir.

Avustralya Tarım, Balıkçılık ve Ormancılık Ekonomisi Bürosu, ülkenin kışlık ürün üretiminin 2026/27 sezonunda yüzde 21 düşerek 54,5 milyon tona inmesini öngörüyor. Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin etkilediği enerji ve taşımacılık maliyetleri de üreticiler için ek yük oluşturuyor. Dizel fiyatlarındaki yükseliş ve gübre tedarikindeki aksamalar, tarımsal girdi maliyetlerini artırarak küresel gıda enflasyonu üzerinde yeni bir baskı yaratıyor.

Tahıl Piyasalarında Arz Açığı İthalata Bağımlı Ülkeleri Zorluyor

Gıda arzındaki sıkışma, yerel piyasalarda daha görünür hale geliyor. Zimbabwe’de beyaz mısır fiyatı Zimbabwe Mercantile Exchange’te ton başına 365 dolara yükseldi. Piyasada 480 tonluk satış teklifine karşılık 3 bin tonluk alım talebi oluştu. Uluslararası piyasalarda Chicago Mercantile Exchange’te mısırın yaklaşık 193 dolar seviyesinde işlem görmesi, ithalat maliyeti, navlun, finansman ve lojistik giderlerinin fiyat farkını büyüttüğünü gösteriyor.

Tahıl ithalatına bağımlı, denize kıyısı olmayan veya sınırlı döviz rezervine sahip ülkeler, küresel arz daralmasından daha ağır etkileniyor. Ticaret politikalarında ikili tahıl alım anlaşmalarının yaygınlaşması da serbest piyasa fiyatlamasını zayıflatabilecek gelişmeler arasında görülüyor. Buğday, mısır, gübre ve enerji maliyetlerindeki eş zamanlı artış; gıda güvenliği ve enflasyon açısından 2027’ye uzanabilecek bir risk alanı oluşturuyor.