Yapay zeka kullanılarak tasarlanan deneysel bir ilaç, kronik bir akciğer hastalığına sahip hastalarda biyolojik yaşı geriye sardı. Insilico Medicine’in Pazartesi günü açıkladığı bulgulara göre rentosertib adlı molekül, altı bağımsız proteomik yaşlanma saatiyle ölçülen biyolojik yaş göstergelerini düşürdü. Plasebo grubunda ise böyle bir değişim gözlenmedi; en güçlü etki günde iki kez 30 miligram alan hastalarda görüldü.

Akciğer İlacından Yaşlanma Karşıtı Bulguya

Rentosertib, aslında ilerleyici ve çoğu zaman ölümcül seyreden bir akciğer skarlaşma hastalığı olan idiyopatik pulmoner fibrozu (İPF) tedavi etmek için geliştirildi. İlaç, fibrotik doku oluşumu, kronik iltihaplanma ve hücresel yaşlanmayla ilişkilendirilen TNIK adlı bir proteini hedef alıyor. Molekül, Insilico’nun üretken kimya platformu kullanılarak tasarlandı; hedefin belirlenmesinden aday ilacın oluşturulmasına kadar geçen süre yaklaşık 18 ay sürdü. Yaşlanma saati analizi, 71 hastayı kapsayan bir Faz IIa denemesinden alınan kan örneklerine dayanıyor. Harvard Tıp Okulu, Stanford Üniversitesi ve Broad Enstitüsü’nden araştırmacıların da yer aldığı bağımsız gruplarca geliştirilen altı farklı model, tedavi gören hastalarda tutarlı biçimde bir biyolojik yaş azalması tespit etti.

Dört Haftada Üç Yıllık Gerileme

Çalışmaya göre en belirgin etki, günde iki kez 30 miligram rentosertib alan katılımcılarda dördüncü haftanın sonunda ortaya çıktı: biyolojik yaşta ortalama üç ila dört yıllık bir gerileme kaydedildi, kullanılan yaşlanma saatlerinden birinde bu rakam altı yıla kadar ulaştı. Araştırmacılar, ilacın yaşlanma biyobelirteçleri üzerindeki etkisinin solunum yolu faydalarından kısmen bağımsız göründüğünü vurguluyor; bu da rentosertib’in yalnızca akciğer dokusunu değil, hücresel yaşlanma süreçlerini de doğrudan etkileyebileceğine işaret ediyor. Bununla birlikte bilim insanları, yaşlanma saatlerinin klinik sonuçları ne ölçüde öngörebildiğinin alanda hâlâ tartışmalı bir konu olduğunu belirtiyor; bulgular umut verici olsa da temkinli yorumlanması gerekiyor.

Onay İçin Daha Yıllar Var

Bulgulara rağmen rentosertib’in düzenleyici onay alması için henüz yıllar var. Insilico, Temmuz ayında İPF için bir Faz III klinik deneme başlattı; randomize ve çift kör olarak yürütülecek çalışmanın Çin genelinde 47 merkezde, 320 hasta üzerinde 52 hafta sürmesi planlanıyor. Şirket, ilacın yaşlanma karşıtı etkilerini şimdiye kadar sağlıklı bireylerde test etmedi; dolayısıyla mevcut sonuçlar yalnızca hasta popülasyonuna dayanıyor. Insilico’nun kurucusu ve CEO’su Alex Zhavoronkov, bulguları Salı günü Paris’teki Sorbonne Üniversitesi’nde düzenlenen “Yapay Zeka Çağında Sağlık Hizmetlerini Yeniden Tanımlamak” başlıklı Nature konferansında sunacak.